Социјалните мрежи често се наоѓаат на врвот на листата на работи кои родителите ги сметаат за виновни за сè помалку разговори и заедничко време во семејството. Студијата спроведена во Норвешка покажува дека приказната е нешто посложена.
Истражувачите од Норвешкиот универзитет за наука и технологија (NTNU) следеле речиси 1.000 млади луѓе и нивните родители во период од десет години. Тие анализирале како се менувало времето што младите го поминуваат на социјалните мрежи, но и како истовремено се менувале нивните односи со родителите.
Резултатот е: не пронашле докази дека поголемото користење на социјалните мрежи доведува до влошување на семејните односи.
Студијата е објавена во списанието „Journal of Youth and Adolescence“.
Десет години следење наместо само еден момент
Во истражувањето учествувале 979 млади од Норвешка, на возраст од 10 до 20 години. Податоците биле собирани во шест наврати во текот на десет години, и тоа и од самите млади и од нивните родители.
Токму долгиот период на следење е еден од важните елементи на ова истражување.
Бројни претходни студии се занимавале со односот меѓу социјалните мрежи и семејните односи така што ги набљудувале учесниците во еден момент. Таквите податоци можат да покажат дека две појави се поврзани, но не можат сигурно да одговорат на прашањето што е причина, а што последица.
На пример, можно е тинејџер кој има проблеми дома да поминува повеќе време на телефон. Тоа не значи нужно дека телефонот ги предизвикал проблемите во семејството.
Норвешките истражувачи се обиделе токму оваа поврзаност да ја согледаат низ подолг временски период.
Повеќе социјални мрежи не значи автоматски полош однос со родителите
Истражувачите анализирале повеќе од 100 можни поврзаности меѓу користењето на социјалните мрежи и квалитетот на семејните односи. По статистичките анализи, само две поврзаности останале доволно значајни.
Сепак, и тие се засновале на проценки на самите адолесценти, поради што истражувачите предупредуваат дека врз резултатите можат да влијаат личните доживувања и ставови на учесниците.
„Многумина сметаат дека користењето на социјалните мрежи нужно води кон полоши односи во семејството. Нашата студија не го потврдува тоа“, изјавил Хабиб Нијарак Нобахт, постдокторски истражувач на Одделот за психологија при NTNU, за Newsweek.
Според него, податоците не покажале дека младите кои повеќе користат социјални мрежи, ниту оние кои со текот на времето го зголемуваат нивното користење, имаат поголем ризик од влошување на односите со семејството.
Можеби проблемот не е во времето, туку во тоа што правиме на телефонот
Еден од поинтересните заклучоци од истражувањето е дека бројот на часови поминати на социјалните мрежи можеби не е најдобриот показател за нивното влијание врз семејниот живот.
Поважно прашање може да биде што се случува додека сме на телефон и дали поради тоа ги занемаруваме луѓето кои физички се покрај нас.
Постои голема разлика меѓу тинејџер кој поминува еден час на социјалните мрежи во својата соба и ситуација во која за време на заеднички оброк постојано го проверува телефонот додека родителот му зборува.
Во вториот случај, телефонот директно го прекинува разговорот и заедничкиот момент.
Затоа истражувачите не тврдат дека социјалните мрежи никогаш не можат негативно да влијаат врз семејните односи. Заклучокот е потесен: самото време поминато на социјалните мрежи не е доволно за да објасни зошто односите во семејството би се влошиле.
Телефонот не е нужно проблем – начинот на кој го користиме може да биде
Резултатите не значат дека родителите треба да го игнорираат начинот на кој нивните деца ги користат телефоните.
Напротив, истражувањето отвора едно поинакво прашање. Наместо вниманието да биде насочено само кон тоа колку долго детето е на Instagram, TikTok или други платформи, можеби поважно е да се набљудува дали телефонот почнува да ги потиснува разговорите, заедничките оброци и другите активности во кои семејството поминува време заедно.
Со други зборови, не е секое време поминато на телефон исто.
Ако социјалните мрежи не го спречуваат разговорот, заедничките активности и присутноста на членовите на семејството едни за други, самото тоа што некој ги користи почесто не значи автоматски дека семејните односи ќе бидат полоши.
Норвешката студија затоа не дава едноставен одговор на прашањето дали социјалните мрежи се „добри“ или „лоши“ за семејството. Наместо тоа, сугерира дека за разбирање на нивното влијание треба да се гледа пошироката слика – што прават младите на интернет, во кои ситуации го користат телефонот и дали поради тоа ги пропуштаат вистинските контакти со луѓето околу себе.