9 милиони млади во голема анализа: Еве со што е поврзано прекумерното користење екрани
Актуелно

9 милиони млади во голема анализа: Еве со што е поврзано прекумерното користење екрани

05. 10. 2026.

Прекумерната употреба на дигитални медиуми кај младите е поврзана со полошо ментално здравје, нарушен сон и помала физичка активност, покажува голема меѓународна анализа објавена во списанието „Лансет“.

Истражувачите ги обединиле резултатите од студии со податоци за околу 9 милиони луѓе под 25 години. Тие утврдиле поврзаност меѓу високата употреба на дигитални медиуми и наведените здравствени проблеми, но нагласуваат дека доказите се со умерена или ниска сигурност и не докажуваат дека дигиталните медиуми директно ги предизвикуваат проблемите.

Експертите особено го посочуваат начинот на кој се дизајнирани платформите. Функции како бесконечно скролување, автоматско пуштање и персонализирани препораки се создадени за задржување на вниманието, што може да доведе до подолга употреба.

Истражувачите проценуваат дека повеќе од два часа дневно пред екраните потенцијално се поврзани со милиони години изгубен здрав живот поради депресија и дебелина на глобално ниво. Сепак, тие нагласуваат дека станува збор за илустративни проценки, а не прецизно мерење на штетата.

Авторите бараат поголема транспарентност од технолошките компании, споделување податоци со независни истражувачи и проценка на потенцијалните здравствени ризици пред воведување нови дигитални производи.

Дополнително, неодамнешна анализа на податоци од повеќе од 2,8 милиони деца во 64 земји покажа дека повеќе време пред екрани е поврзано со послаби училишни резултати, доцнења во развојот на јазикот и повеќе социо-емоционални и ментални тешкотии.

Главната порака на истражувачите е дека проблемот не е само колку време младите поминуваат онлајн, туку и како се дизајнирани платформите што го задржуваат нивното внимание.