Среде огромната пустина Каракум, далеку од големите градови, се наоѓа едно од најнеобичните места на планетата.
Кратерот Дарваза, познат и како „Портата на пеколот“, со години привлекува внимание поради пламените јазици што излегуваат од неговата внатрешност.
Највпечатлив е навечер, кога огнот ја осветлува пустината и создава впечаток дека под земјата се крие огромна печка.
Како настанала „Портата на пеколот“?
Според најраспространетата верзија на приказната, кратерот настанал во 1971 година, за време на советски истражувања на природен гас.
Се верува дека при дупчење дошло до пропаѓање на земјиштето, по што се создала голема вдлабнатина од која почнал да истекува гас.
За да се спречи неговото ширење, гасот наводно бил запален, со очекување дека ќе изгори за кратко време.
Но огнот продолжил да гори.
Сепак, точната историја на кратерот не е целосно документирана. Постојат различни сведоштва за времето на неговото настанување и за тоа кога бил запален.
Огнена дупка широка десетици метри
Кратерот има пречник од приближно 70 метри и длабочина од околу 20 метри.
Низ неговата внатрешност со години гореле бројни помали и поголеми пламени јазици, создавајќи необичен пејзаж.
Иако изгледа како вулкан, Дарваза нема вулканско потекло.
Огнот се одржува благодарение на природниот гас што излегува од подземните слоеви и согорува во контакт со кислородот.
Токму затоа ова место станало една од најпознатите природно-индустриски необичности во светот.
Научник се спуштил во кратерот
Во 2013 година, истражувачот Џорџ Курунис се спуштил во запалениот кратер како дел од научна експедиција.
Опремен со специјална заштитна облека и опрема, тој собирал примероци од почвата за да се испита дали во такви екстремни услови можат да преживеат микроорганизми.
Експедицијата покажала дека дури и средини што изгледаат целосно непогодни за живот можат да бидат предмет на значајни научни истражувања.
Зошто властите сакале да го изгаснат?
Иако кратерот станал туристичка атракција, неговото постојано горење претставува и еколошки и економски проблем.
Согорувањето на природниот гас значи губење енергетски ресурс, а истовремено придонесува за емисии во атмосферата.
Туркменистан во повеќе наврати најавувал планови за ограничување или запирање на горењето.
Во 2025 година беа објавени информации дека интензитетот на пламените значително се намалил благодарение на активности за пренасочување и искористување на гасот.
Тоа значи дека познатиот огнен пејзаж постепено се менува, иако приказната за неговото целосно исчезнување не треба да се смета за завршена без нова потврда.
Место што изгледа како да не припаѓа на Земјата
Дарваза со децении бил симбол на необичната моќ на природните ресурси, но и потсетник на последиците од човечките интервенции во природата.
Она што веројатно започнало како истражување на природен гас се претворило во феномен што го привлекол вниманието на целиот свет.
Иако неговите пламени денес не се нужно толку силни како порано, „Портата на пеколот“ останува една од најнеобичните приказни за место каде што човековата активност и природата создале нешто што никој првично не го планирал.