Вештачката интелигенција сè повеќе го менува начинот на кој функционираат компаниите и институциите, а Холандија планира да ја искористи оваа технологија и за значителна реорганизација на државната администрација.
Според планот објавен на 26 октомври 2026 година, во следните девет години треба постепено да се намали бројот на работни места во централната државна администрација за приближно 25.000.
Реформата нема да се спроведе одеднаш, туку во повеќе фази, со цел да се намалат административните трошоци, да се поедностават процедурите и да се овозможи извршување на дел од задачите со помал број вработени.
Годишни заштеди од 3,5 милијарди евра
Холандските власти очекуваат реформата да донесе значителни заштеди во државниот буџет.
Првата цел е до 2027 година да се постигнат годишни заштеди од 900 милиони евра.
Во следните години, со постепеното спроведување на промените, заштедите треба да се зголемуваат, за од 2035 година да достигнат 3,5 милијарди евра годишно.
Планот опфаќа намалување на административните трошоци, подобра организација на работните процеси и поширока употреба на дигитални технологии.
Вештачката интелигенција ќе има важна улога
Еден од главните инструменти за зголемување на ефикасноста ќе биде вештачката интелигенција.
Холандската влада планира да испита како оваа технологија може да помогне при извршувањето на административните задачи, обработката на информации и организацијата на работните процеси.
Идејата е дел од задачите што денес бараат поголем број административни работници во иднина да се извршуваат побрзо и со поголема автоматизација.
Сепак, конкретните начини на примена на вештачката интелигенција сè уште не се утврдени.
Подеталните планови за нејзино користење во државната администрација се очекува да бидат претставени во првиот квартал на 2027 година.
Кои институции ќе бидат најмногу опфатени?
Според најавениот план, најголемите промени се очекуваат во министерствата, инспекторатите и агенциите задолжени за спроведување на владините политики.
Реформите треба да опфатат и поедноставување на административните постапки, усогласување на информатичките системи и намалување на непотребната бирократија.
Од планираните кратења се изземени полицијата и вооружените сили.
Засега не е објавена детална распределба на намалувањето на работните места по институции.
Холандија планира да укинува или поедноставува најмалку 500 правила годишно
Реформата не се однесува само на намалување на бројот на вработени.
Холандските власти планираат секоја година да укинуваат или поедноставуваат најмалку 500 административни правила.
Целта е да се намали бројот на непотребни постапки и да се олесни комуникацијата меѓу граѓаните, компаниите и државните институции.
Со поедноставни процедури и подобро поврзани информатички системи, владата очекува да се намали и обемот на административната работа.
Бројот на државни службеници пораснал за 41 процент
На крајот на 2025 година, централната државна администрација во Холандија имала околу 160.000 вработени.
Тоа претставува зголемување од 41 процент во споредба со 2018 година.
Растот се случил и покрај претходните најави за намалување на јавниот сектор, поради што новиот план предвидува постепено преиспитување на потребата од постојните административни капацитети.
Според најавите, владата сака да воведе поинаков пристап кон пополнувањето на испразнетите работни места.
Наместо автоматски да се вработува ново лице по секое заминување, институциите ќе треба да проценат дали конкретната позиција и понатаму е неопходна.
Дали 25.000 вработени ќе добијат отказ?
Иако планот предвидува намалување од околу 25.000 работни места, тоа не значи дека исто толкав број луѓе задолжително ќе добијат отказ.
Бројката се однесува на работни места пресметани како еквивалент на полно работно време.
Тоа значи дека дел од намалувањето би можел да се постигне преку природен одлив на кадар, односно преку пензионирање, доброволно заминување или непополнување на испразнетите позиции.
Сепак, сè уште не е прецизирано колкав дел од планираното намалување ќе се реализира на овој начин, а колкав преку други мерки.
Деталниот распоред и начинот на спроведување допрва треба да бидат утврдени.
Како ќе изгледа државната администрација во иднина?
Планот на Холандија покажува дека дигитализацијата и вештачката интелигенција сè повеќе се разгледуваат како инструменти за промена на начинот на работа и во јавниот сектор.
Наместо реформата да се потпира исклучиво на намалување на бројот на вработени, предвидени се и промени во административните процедури, организацијата и користењето на технологијата.
Сепак, останува да се види колку од планираните заштеди ќе можат да се реализираат и како промените ќе влијаат врз вработените и квалитетот на јавните услуги.
Доколку планот се реализира според најавената динамика, Холандија до 2035 година ќе има значително помала централна администрација, со поголема употреба на дигитални решенија и вештачка интелигенција. Конкретните мерки и нивното влијание врз работните места ќе станат појасни во следните фази од реформата.