Иако во Македонија учебниците за учениците во јавните основни и средни училишта се бесплатни, родителите сепак имаат низа други трошоци. Ранец, тетратки, моливи, боички, фломастери, темпери, блокови, прибор за геометрија, патики и облека се само дел од работите што треба да се обезбедат пред првиот училишен ден.
Колку точно ќе чини подготовката зависи од возраста на детето, дали има стар ранец и прибор што може повторно да се користи, но и од тоа дали родителите ќе изберат поевтини или поскапи производи.
Ранецот може да биде еден од најголемите трошоци
Училишниот ранец е меѓу првите работи на списокот, особено кога детето тргнува во прво одделение.
На пазарот има голем распон на цени, зависно од брендот, големината и дизајнот. Заедно со несесер и основен прибор, родителите лесно можат да потрошат неколку илјади денари.
Актуелните понуди покажуваат дека комплети со ранец, несесер и голем број основни училишни материјали се продаваат за околу 3.700 до 5.200 денари, зависно од моделот и содржината.
На пример, еден актуелен училишен сет вклучува ранец, несесер, дрвени и темперни бои, восочни бои, фломастери, моливи, водени бои, четки, лепак, острилка и неколку тетратки.
Приборот изгледа евтин – додека не почнете да го собирате
Една тетратка не изгледа како голем трошок. Ниту кутија дрвени бои, фломастери или моливи.
Но кога ќе се соберат сите работи што му се потребни на едно дете, сумата брзо расте.
На списокот може да се најдат:
- тетратки со линии и коцки;
- моливи и пенкала;
- гуми и острилки;
- дрвени, водени и восочни бои;
- фломастери;
- темпери и четки;
- лепак;
- блок за ликовно;
- прибор за геометрија;
- несесер;
- папки и дополнителен материјал за наставата.
Само еден комплет со основни материјали, ранец и несесер во моментов може да чини околу 4.000–5.000 денари, а доколку се купуваат производите одделно и се избираат поскапи брендови, сметката може да биде и значително поголема.
Добрата вест: учебниците не се дополнителен трошок
За разлика од дел од земјите во регионот, родителите во Северна Македонија не треба да издвојуваат илјадници денари за основните учебници.
Законот предвидува учебниците за учениците во јавните основни и средни училишта да бидат бесплатни, а секој ученик на почетокот на учебната година добива комплет учебници.
Постои и електронска библиотека на Министерството за образование и наука каде што се достапни одобрени учебници за основно и средно образование.
Тоа значи дека најголемиот дел од трошокот паѓа на сè она што оди „околу“ учебниците.
А тука се и облеката и патиките
Почетокот на учебната година речиси секогаш значи и потреба од нова гардероба.
Детето можеби преку летото пораснало, старите патики веќе се тесни, тренерката е кратка, а за физичко образование потребна е дополнителна спортска опрема.
Ако се купат нов пар патики, тренерка и неколку основни парчиња облека, без проблем може да се додадат уште неколку илјади денари на вкупниот трошок.
И токму затоа подготовката за учебната година многу лесно може да достигне 10.000 денари или повеќе по ученик, особено ако се купуваат нов ранец, комплетен прибор, патики и облека.
За прваче, кое практично започнува од нула, трошокот може да биде уште поголем.
Некои семејства имаат и дополнителна помош
Добра вест е што дел од општините обезбедуваат различни форми на поддршка за учениците и родителите.
На пример, Општина Ѓорче Петров оваа година најави бесплатен анатомски ранец и училишен прибор за сите 410 првачиња на територијата на општината, како и еднократна финансиска поддршка од 3.000 денари и бесплатна ужинка.
Тоа значително го намалува почетниот трошок за семејствата.
Сепак, ваквата помош зависи од општината и од конкретните мерки што ги обезбедува.
Колку да подготвите?
Ако детето веќе има ранец и дел од приборот од минатата година, подготовката може да помине со релативно мал буџет.
Но ако се купува речиси сè одново, една реална пресметка за основни потреби би изгледала вака:
Училишен прибор: околу 2.000–3.000 денари
Ранец и несесер: околу 2.000–5.000 денари
Патики: неколку илјади денари, зависно од брендот
Тренерка и основна гардероба: неколку илјади денари
Дополнителни материјали: зависно од барањата на училиштето
Тоа значи дека едно семејство може да потроши 10.000–15.000 денари, а понекогаш и повеќе за едно дете, иако самите учебници не ги плаќа.
За повеќе деца, сумата се множи.
И токму затоа реченицата „само да купиме неколку работи за на училиште“ може многу брзо да се претвори во сметка од неколку илјади денари.
Учебниците можеби се бесплатни, но почетокот на учебната година дефинитивно не е без трошоци.