Граѓаните да имаат повеќе часови со евтина струја, потрошувачката за лифтовите и осветлувањето во зградите да не се пресметува по неповолна тарифа, а секоја ставка на сметката за електрична енергија да биде јасно прикажана.
Ова се главните предлози што претставниците на Инженерите на Македонија (ИНРМ) ги изнесоа на подготвителната седница на Регулаторната комисија за енергетика, на која се разгледуваше Предлог-тарифниот систем за продажба на електрична енергија.
На седницата присуствувале Дениз Мустафаноглу и Петар Трајков, кои во име на ИНРМ доставиле забелешки и предлози за измени.
Повеќе часови со евтина струја за домаќинствата
Едно од главните барања е продолжување на периодите во кои домаќинствата можат да користат електрична енергија по пониска тарифа.
Инженерите предлагаат воведување сезонска и неделна диференцијација на евтината и скапата струја, со што периодите на поевтина електрична енергија би се приспособувале според сезоната и деновите во неделата.
Според нив, ваквиот пристап би овозможил поинаква распределба на потрошувачката и поголема можност граѓаните да ги користат електричните уреди во периоди со пониска тарифа.
Засега, сепак, станува збор само за предлог, а не за донесена одлука за промена на часовите со евтина струја.
Лифтовите и осветлувањето во зградите да не се наплаќаат по скапа тарифа
Посебно внимание во забелешките е посветено на електричната енергија што се троши во заедничките простории на станбените згради.
Инженерите бараат потрошувачката за лифтовите, хидрофорите, осветлувањето на ходниците и другите заеднички инсталации да не се пресметува по скапа тарифа.
Нивниот аргумент е дека станува збор за неопходна потрошувачка, која е потребна за нормално функционирање на зградите, а не за луксуз.
Овие трошоци во крајна линија ги плаќаат станарите преку заедничките сметки и надоместоците за одржување.
Поради тоа, ИНРМ смета дека тарифниот систем треба да ја земе предвид специфичната природа на оваа потрошувачка.
Граѓаните да знаат што точно плаќаат на сметките
Друго значајно барање се однесува на транспарентноста на фактурите за електрична енергија.
Според инженерите, сметките треба јасно да ги прикажуваат одделните трошоци за пренос, дистрибуција и снабдување со електрична енергија, вклучувајќи ги релевантните пазарни трошоци.
Целта е секој потрошувач да има увид во тоа како е формиран конечниот износ што го плаќа.
Дополнително, се бара коефициентите што се користат при формирањето на цените по потрошувачките блокови да бидат однапред утврдени, јавно објавени и одобрени од РКЕ.
Со ова, според ИНРМ, би се обезбедила поголема јавна контрола врз начинот на пресметување на цената на струјата.
Се бара и поголема контрола од Регулаторната комисија
Инженерите предлагаат враќање на постапката што се применувала во 2022 година, кога Регулаторната комисија ја водела јавната расправа и ги објавувала релевантните податоци за формирањето на цените.
Тие сметаат дека граѓаните треба да имаат пристап до целосни информации пред да дадат забелешки или мислења за тарифниот систем.
Воедно, бараат да се избрише формалната „изјава за веродостојност“, со образложение дека таков документ не може да ја замени редовната теренска и финансиска контрола од страна на регулаторот.
Според нив, контролата треба да биде суштинска и да се темели на проверка на податоците и трошоците.
Што уредува тарифниот систем?
Тарифниот систем ги определува елементите и начинот на пресметување на продажните цени на електричната енергија што ја испорачува универзалниот снабдувач.
Со него се уредуваат и пресметките за потрошувачите што ги снабдува снабдувачот во краен случај, како и начинот на фактурирање на надоместоците за користење на преносниот и дистрибутивниот систем.
Неговата цел е да поттикне рационално и ефикасно користење на електричната енергија, но и да обезбеди покривање на трошоците за набавка, пренос и дистрибуција, како и предвидената маржа на универзалниот снабдувач.
Предложените измени се разгледуваат во рамки на постапката за донесување на тарифниот систем.
Дали ќе има повеќе евтина струја?
Иако барањата се доставени до Регулаторната комисија за енергетика, РКЕ сè уште нема донесено одлука дали ќе ги прифати предложените измени.
Тоа значи дека засега нема потврдена промена на периодите со евтина струја, ниту на начинот на пресметување на потрошувачката во заедничките простории на зградите.
Конечната одлука ќе зависи од разгледувањето на забелешките и од постапката за усвојување на тарифниот систем.
Доколку дел од предлозите бидат прифатени, тие би можеле да влијаат врз начинот на кој домаќинствата ја користат и плаќаат електричната енергија.
Засега, главното барање на инженерите е граѓаните да добијат повеќе можности за користење евтина струја, поправеден третман на неопходната потрошувачка во зградите и појасни информации за секој трошок на сметките.