Македонија е најевтината земја за храна меѓу 36 европски држави, покажуваат податоците на Евростат за 2025 година. Цените на храната и безалкохолните пијалаци во земјава се за 25,2 проценти пониски од просекот на Европската Унија.
Но, зад овие бројки се крие поинаква слика за животниот стандард. Иако храната во Македонија е значително поевтина отколку во поголемиот дел од Европа, куповната моќ на населението е меѓу најниските.
Иста кошничка, трипати повисока цена во Швајцарија
Според анализата на Euronews, објавена на 24 октомври 2026 година, потрошувачка кошничка составена од 18 прехранбени производи има значително различна цена во европските земји.
| Земја | Цена на кошничката |
|---|---|
| Македонија | 43,90 € |
| Германија | 75,20 € |
| Франција | 87,40 € |
| Швајцарија | 137,90 € |
Според оваа пресметка, истите производи во Германија чинат околу 71 процент повеќе отколку во Македонија, додека во Швајцарија се повеќе од трипати поскапи.
Анализата се заснова на податоци од Numbeo за октомври 2026 година. Станува збор за споредба на 18 производи, а не за официјална минимална или синдикална потрошувачка кошничка.
Храната е евтина, но животниот стандард е далеку под европскиот просек
Иако Македонија има најниски цени на храната, податоците за реалната индивидуална потрошувачка покажуваат големи разлики во животниот стандард.
Според Евростат, реалната индивидуална потрошувачка по жител во Македонија во 2025 година изнесувала само 50 проценти од просекот на Европската Унија.
За споредба, во Германија овој показател изнесувал 120 проценти, во Австрија 113 проценти, а во Луксембург 145 проценти.
Овој показател не ги претставува платите, туку вредноста на стоките и услугите што граѓаните ги користат, вклучително и услугите обезбедени од државата, како здравството и образованието.
Токму затоа, иако храната во Германија е поскапа за околу 37 проценти, реалната индивидуална потрошувачка по жител таму е 2,4 пати поголема отколку во Македонија.
Во некои балкански земји храната е поскапа и од Германија
Интересни се и разликите меѓу земјите од регионот.
Според Евростат, цените на храната и безалкохолните пијалаци во Србија се само 2,9 проценти под просекот на ЕУ.
Во Хрватска, пак, тие се за 5,5 проценти над европскиот просек, додека во Албанија се повисоки за 3,8 проценти.
Тоа значи дека храната во Хрватска и Албанија, според овој индекс, е поскапа дури и отколку во Германија.
Зошто ниските цени не значат и подобар живот?
Клучната разлика е во тоа колкав дел од приходите граѓаните мора да издвојат за основните потреби.
Во земјите со повисок животен стандард, домаќинствата обично трошат помал процент од својот буџет за храна, додека поголем дел од средствата можат да го насочат кон домување, образование, патувања или штедење.
Според Euronews, храната и безалкохолните пијалаци учествуваат со околу 13,6 проценти во вкупната потрошувачка на домаќинствата во ЕУ. Во Романија овој удел достигнува 23,1 процент, а во Бугарија надминува 20 проценти.
За Македонија, во анализата не е потврден директно споредлив податок за уделот на храната во домашните буџети за 2025 или 2026 година.
Сепак, споредбата на цените и реалната индивидуална потрошувачка покажува дека ниските цени сами по себе не се доволен показател за тоа колку лесно граѓаните можат да ги покријат секојдневните трошоци.
Македонија можеби има најевтина храна во Европа, но вистинското прашање е колку од месечните приходи им остануваат на граѓаните откако ќе ги платат основните животни потреби.