Во Македонија се разгледуваат идеи за поинаква организација на работното време. Едната предвидува намалување на работниот ден од осум на шест часа, додека другата се однесува на 36-часовна работна недела, распоредена во четири работни дена.
Во првиот случај, вработените би работеле 30 часа неделно, што е за 25 проценти помалку од сегашните 40 часа. Вториот модел би значел четири работни дена по девет часа, односно намалување на неделното работно време за 10 проценти.
Засега станува збор за предлози, а не за усвоени законски измени.
Може ли да се работи помалку, а да се произведува исто?
Еден од главните предизвици при воведувањето пократко работно време е продуктивноста.
Економските експерти посочуваат дека за компаниите да го задржат истиот обем на производство и истите плати, потребна е подобра организација на работата, современа технологија и поголема ефикасност.
На пример, доколку работното време се намали од 40 на 30 часа неделно, продуктивноста по работен час би требало да се зголеми за околу 33 проценти за да се задржи истото производство со ист број работници.
Кај 36-часовната недела, потребното зголемување би било околу 11 проценти.
Не сите професии можат да функционираат со ист модел
Пократкото работно време би можело полесно да се примени во ИТ-секторот, административните услуги и одредени канцелариски професии, каде што дел од задачите можат да се автоматизираат или поефикасно да се организираат.
Но, во производството, трговијата, угостителството и транспортот, каде што е неопходно физичко присуство, промените би биле посложени.
Во овие дејности, намалувањето на работните часови би можело да создаде потреба од дополнителни вработувања или воведување нови смени.
Особен предизвик би имале малите и средните претпријатија, кои често располагаат со ограничени средства за инвестиции во нова технологија.
Помалку работни часови не значат секогаш помала продуктивност
Искуствата од одредени меѓународни пилот-проекти покажуваат дека пократката работна недела може да придонесе за подобра концентрација, помал замор и поголемо задоволство кај вработените.
Во некои компании, подобрата организација на задачите овозможила да се задржат резултатите и покрај намалениот број работни часови.
Сепак, ваквите резултати не можат автоматски да се применат во сите индустрии и на сите работни места.
За евентуално воведување пократка работна недела во Македонија би биле потребни законски измени, економски анализи и јасни правила за платите, смените и организацијата на работата.
Главната дилема останува иста: дали е можно вработените да добијат повеќе слободно време, без тоа да значи пониски плати или дополнителни трошоци што компаниите не можат да ги издржат?