Одговорот не е ист за сите. Голема разлика прават трошоците за домување, бројот на членовите во семејството, кредитните обврски и секојдневните животни навики.
Според податоците на Државниот завод за статистика, просечната нето-плата во Македонија во август 2026 година изнесувала 48.733 денари. Сепак, овој износ претставува статистички просек и не значи дека е доволен за покривање на сите потреби на едно домаќинство.
Дали со 50.000 денари може да се живее без грижи?
За човек кој има сопствен стан, нема кредити и не издржува други членови од семејството, месечна плата од 50.000 денари може да биде доволна за редовните трошоци, но и за одредена заштеда.
Ситуацијата е сосема поинаква за оние што плаќаат кирија или станбен кредит.
Ако од месечна плата од 50.000 денари, дури 20.000 денари се издвојуваат за домување, остануваат само 30.000 денари за храна, комунални сметки, превоз, облека, здравствени потреби и сите други расходи.
Во вакви околности, еден поголем непредвиден трошок може сериозно да го наруши семејниот буџет.
Колку пари треба да останат на крајот од месецот?
Финансиската стабилност не се мери само според висината на платата, туку и според тоа колку пари остануваат по плаќањето на сите обврски.
На пример, ако едно лице има месечни трошоци од 40.000 денари, разликата меѓу платите од 50.000, 60.000 и 70.000 денари е значителна.
| Месечна нето-плата | Месечни трошоци | Преостанати средства |
|---|---|---|
| 50.000 денари | 40.000 денари | 10.000 денари |
| 60.000 денари | 40.000 денари | 20.000 денари |
| 70.000 денари | 40.000 денари | 30.000 денари |
| 80.000 денари | 60.000 денари | 20.000 денари |
Овие пресметки се илустративни, но покажуваат дека повисоката плата не мора секогаш да значи и поголема финансиска сигурност.
Некој што заработува 60.000 денари, а троши 40.000, може да заштеди повеќе од човек со плата од 80.000 денари кој има месечни обврски од 70.000 денари.
Заштедата е важна колку и самата плата
Еден од најважните показатели за финансиска сигурност е можноста да се покрие неочекуван трошок без задолжување.
Токму затоа, Државниот завод за статистика во Анкетата за приходи и услови за живеење испитува дали домаќинствата можат навремено да ги плаќаат сметките, киријата и кредитите, но и дали имаат средства за непредвидени ситуации.
Меѓу прашањата е и дали домаќинството може самостојно да покрие ненадеен расход од 10.000 денари, на пример за поправка на автомобил, апарат за домаќинството или лекување.
Во материјалите за финансиска едукација на Министерството за финансии и финансиските регулатори се нагласува важноста на планирањето на буџетот и создавањето заштеда.
Како практичен пример, за домаќинство со неопходни месечни трошоци од 40.000 денари, резерва за три месеци би изнесувала 120.000 денари, а за шест месеци 240.000 денари.
Ова не се задолжителни износи, туку примери што покажуваат колку средства би биле потребни за одреден период без редовни приходи.
Зошто и со поголема плата понекогаш живееме потешко?
Дополнителен фактор што влијае врз животниот стандард е растот на цените.
Дури и кога платите се зголемуваат, тоа не значи дека граѓаните автоматски можат да си дозволат повеќе.
Ако работник со плата од 50.000 денари добие покачување од пет проценти, неговата нова плата ќе изнесува 52.500 денари.
Но, доколку во истиот период цените пораснат за седум проценти, реалната куповна моќ ќе биде помала, и покрај повисоката заработувачка.
Затоа, при проценувањето на животниот стандард, важно е да се земе предвид и инфлацијата, а не само износот што секој месец пристигнува на банкарската сметка.
За семејствата со деца потребна е поинаква пресметка
Додека самец со сопствен стан може полесно да ги контролира месечните расходи, семејствата со деца се соочуваат со значително поголеми финансиски обврски.
Храната, облеката, образованието, превозот и дополнителните активности за децата претставуваат редовни трошоци што мора да бидат вклучени во буџетот.
Ако на тоа се додадат кирија или станбен кредит, потребните месечни приходи дополнително се зголемуваат.
Од друга страна, домаќинствата со двајца вработени имаат можност да ги распределат заедничките трошоци на две плати, што може да ја олесни финансиската состојба.
Токму затоа не може да се одреди една сума што би била доволна за сите граѓани.
Па, колку навистина треба да заработуваме?
Во Македонија не постои официјално утврдена висина на плата што гарантира удобен живот без финансиски грижи.
За некој што нема трошоци за домување и живее сам, 50.000 денари може да бидат сосема солидна заработувачка. За семејство со деца, кредит и повеќе месечни обврски, дури и 80.000 денари може да не бидат доволни за целосна финансиска сигурност.
Најважно е приходите да овозможат покривање на редовните трошоци, создавање заштеда и простор за повремени дополнителни потреби, без постојано задолжување.
На крајот, финансискиот спокој не зависи само од тоа колку заработуваме, туку и од тоа колку ни останува откако ќе ги платиме сите сметки.