Во периоди кога платите стагнираат, а трошоците растат, прво што се менува е однесувањето на потрошувачите. Луѓето престануваат да купуваат луксуз. Но не престануваат да трошат. Само трошат поинаку.
Затоа, не е случајно што во секоја економска криза се појавуваат исти типови бизниси. Не гламурозни, не „инстаграмски“. Тивки. Практични. И профитабилни.
Паралелно со ова, расте и бизнисот со поправки. Чевларите, сервисерите, мајсторите за техника. Луѓето почнуваат да ги поправаат старите телефони наместо да купуваат нови. Машини за перење што порано би завршиле на отпад, сега добиваат втора шанса. Еден сервисер вели дека во кризни години работата му се дуплира. Не затоа што нешто повеќе се расипува, туку затоа што никој не сака да купи ново.
Има и една категорија што секогаш расте, без разлика на економијата – евтина храна. Пекари, бурекчилници, улична храна. Но во рецесија, тие не само што преживуваат, туку експлодираат. Луѓето се откажуваат од ресторани, но не од топол оброк. Само бараат поевтина алтернатива. Порции што заситуваат, цени што не болат.
Во последните години се забележува и раст на бизниси поврзани со штедење. Мали продавници со фиксни цени, дисконти, па дури и апликации за споредба на цени. Потрошувачите стануваат истражувачи. Проверуваат, споредуваат, пресметуваат. Еден денар разлика станува важен.
Интересно е што во криза расте и еден неочекуван сектор – мали домашни бизниси. Луѓе што продаваат храна од дома, природни производи, рачно изработени предмети. Причината е едноставна. Кога формалниот пазар станува тежок, луѓето бараат начин сами да создадат приход. Со мал капитал, со тоа што го знаат. И со многу импровизација.
Аналитичарите велат дека токму овие микро-бизниси се најбрзиот одговор на економски притисок. Без бирократија, без големи инвестиции. Само идеја и потреба да се преживее.
Но не секој бизнис што се раѓа во криза успева. Тука доаѓа разликата. Оние што навистина опстојуваат не се базираат на тренд, туку на навика. Ако успееш да станеш дел од секојдневието на луѓето, тогаш имаш шанса и кога кризата ќе помине.
Затоа не е изненадување што некои од денешните најголеми компании почнале токму во рецесија. Тогаш кога условите биле најтешки. Кога немало простор за грешки.
Кризата не создава само проблеми. Таа создава и нови правила. А тие што ќе ги разберат на време, обично се тие што први почнуваат да заработуваат.
Извор:denar.mk