Во Скопје и во поголемите градови, граѓаните велат дека со недели бараат помош за дома, прашуваат по групи, преку препораки, преку роднини.
Одговорот најчесто е ист: „Тешко, сите се зафатени“. А ако сепак најдете – цената е 2.500 денари за едно темелно чистење.
За некои тоа е реална сума. За други – шок. Особено ако станува збор за стан од 60 или 70 квадрати, без „екстра барања“, како што велат.
Една скопјанка раскажува дека последен пат кога платила 1.500 денари било пред две години.
„Сега ми побараа 2.500. Ми рекоа – ако ви одговара, ако не… има други“, вели таа. И тука разговорот завршил.
Познавачи на пазарот на услуги објаснуваат дека побарувачката е значително зголемена, особено кај млади семејства каде двајцата партнери работат по цел ден.
Домашната работа останува, а време нема. Во такви услови, чистењето станува услуга што се купува, исто како поправка на бојлер или сервис на автомобил. Само што, за разлика од мајсторите, чистачките најчесто работат неформално, без договори, без агенции, без регулација.
„Пазарот сам си ја формира цената“, велат економски аналитичари.
Ако има малку понуда, а многу побарувачка, цената расте. Едноставно. Дополнително, трошоците за живот се зголемени, па и оние што нудат ваква услуга ги коригираат своите цени.
2.500 денари за неколку часа физичка работа, велат експертите, не е неразумна сума ако се земе предвид тежината на работата, одговорноста и времето.
Но, граѓаните сметаат поинаку. За четиричлено семејство, ако чистење се прави двапати месечно, тоа се 5.000 денари. За некои – речиси половина сметка за храна.
„Се прашувам дали да барам помал стан или помалку прашина“, вели еден соговорник низ смеа, па додава дека на крајот пак сам ќе фати џогер. И ќе се снајде некако.
Од друга страна, луѓе кои работат како чистачки велат дека терминот „жена за чистење“ често ја потценува нивната работа.
„Ова е физички напорно, одговорно и бара доверба. Влегуваме во туѓ дом“, посочуваат тие.
Нагласуваат дека не е лесно да се одржи квалитет, а истовремено да се одговори на растечката побарувачка. Многу од нив веќе имаат редовни клиенти и не прифаќаат нови.
Интересно е што дел од семејствата почнуваат да се организираат меѓусебно – разменуваат контакти, делат препораки, па дури и заеднички ангажираат иста личност по распоред. Неформални мрежи, без посредници. Се оди од уста на уста. И таму најчесто се решава сè.
Социолози предупредуваат дека оваа појава отвора и пошироко прашање – вреднувањето на домашниот труд.
Со години, велат тие, чистењето се третираше како нешто „споредно“, нешто што се подразбира. Кога станува услуга што се плаќа, тогаш одеднаш цената изгледа висока. А можеби само сме навикнати да не ја пресметуваме вистинската вредност на тој труд.
На крајот, реалноста е проста: тешко се наоѓа жена за чистење по дома. А ако најдете, цената е 2.500 денари. Пазарот не познава сентимент. Или ќе платите, или ќе засукате ракави. Трето, засег, нема.