Македонците купуваат онлајн, но плаќаат во готовина: Секој втор купувач избегнува дигитално плаќање
Актуелно

Македонците купуваат онлајн, но плаќаат во готовина: Секој втор купувач избегнува дигитално плаќање

16. 11. 2026.

Иако онлајн купувањето станува сè поприсутно во Македонија, голем дел од граѓаните и понатаму претпочитаат да платат во готовина кога ќе им пристигне нарачката. Ново истражување на Асоцијацијата за е-трговија на Северна Македонија покажува дека половина од онлајн купувачите плаќаат исклучиво во готовина при достава, додека само 12,7 отсто користат исклучиво дигитални начини на плаќање.

Овие податоци се дел од новата „Анализа на плаќањето при достава и дигиталните плаќања во е-трговијата во Северна Македонија, 2026“, спроведена од Асоцијацијата за е-трговија на Северна Македонија (АЕТСМ), со поддршка на Visa.

Анализата беше претставена на деветтата Регионална конференција за е-трговија во Скопје и открива значителна разлика меѓу пристапот на граѓаните до банкарски услуги и нивната реална употреба за дигитални плаќања.

Три четвртини од граѓаните имаат дебитна картичка, но малкумина плаќаат онлајн

Според податоците, 84,3 отсто од возрасното население во Македонија има сметка во финансиска институција, додека 75,2 отсто поседуваат дебитна картичка.

Овие бројки се речиси идентични со показателите во Србија и со просекот на економиите со повисок среден доход.

Сепак, разликата станува значителна кога ќе се погледне колку граѓаните навистина ги користат дигиталните услуги.

Само 27,4 отсто од возрасните во Македонија користеле мобилен телефон или интернет за плаќање сметки, додека во економиите со повисок среден доход овој процент достигнува 61,8 отсто.

Слична е состојбата и со купувањето производи и услуги преку интернет. Во Македонија ваков начин на купување користеле 28 отсто од возрасните, наспроти 60,4 отсто во споредбената група економии.

Ова покажува дека поседувањето банкарска сметка или платежна картичка не значи автоматски и нивно редовно користење за дигитални трансакции.

Половина од онлајн купувачите плаќаат исклучиво во готовина

Подеталните податоци од Global Findex 2025 на Светската банка, собрани во 2024 година, покажуваат како македонските потрошувачи ги плаќаат производите нарачани преку интернет.

Анализата на 263 испитаници кои купувале физички производи онлајн открива дека:

  • 50 отсто плаќаат исклучиво во готовина при достава;

  • 37,2 отсто користат и готовина и онлајн плаќање;

  • 12,7 отсто плаќаат исклучиво онлајн.

Тоа значи дека дури 87,3 отсто од испитаните онлајн купувачи користат готовина при достава барем повремено.

За споредба, според Global Findex 2025, уделот на онлајн купувачи што користеле дигитално плаќање изнесува околу 50 отсто во Македонија и 49,3 отсто во Србија, додека во економиите со повисок среден доход достигнува 90,9 отсто.

Повозрасните граѓани најчесто плаќаат во готовина

Истражувањето покажува дека возраста има значајна улога во изборот на начинот на плаќање.

Кај онлајн купувачите на возраст од 15 до 34 години, 40,3 отсто плаќаат исклучиво во готовина.

Кај граѓаните од 35 до 54 години овој процент се зголемува на 49,4 отсто.

Најголема разлика се забележува кај лицата на возраст од 55 години и повеќе, каде што дури 81,8 отсто од онлајн купувачите плаќаат исклучиво во готовина при достава.

Со други зборови, повеќе од осум од десет повозрасни купувачи не користат дигитално плаќање за своите онлајн нарачки.

Дополнителната статистичка обработка покажала дека возраста останува силно поврзана со изборот на готовина дури и кога се земаат предвид други демографски и економски фактори.

Во руралните средини готовината е уште позастапена

Разлики во платежните навики постојат и меѓу граѓаните што живеат во градовите и оние од руралните средини.

Во руралните средини, 60 отсто од онлајн купувачите плаќаат исклучиво во готовина, додека во урбаните средини овој процент изнесува 41,4 отсто.

Влијание има и висината на приходите.

Кај купувачите од двата најниски доходовни квинтили, 66,5 отсто користат исклучиво готовина, додека кај оние од двата највисоки квинтили процентот изнесува 43,2 отсто.

За разлика од возраста, приходите и местото на живеење, полот речиси и да не влијае врз изборот на начинот на плаќање.

Според анализата, 50,5 отсто од жените и 49,6 отсто од мажите што купуваат преку интернет плаќаат исклучиво во готовина.

„Не е доволно граѓаните да купуваат онлајн, важно е и како плаќаат“

Претседателката на Асоцијацијата за е-трговија на Северна Македонија, д-р Нина Ангеловска Станков, посочува дека податоците откриваат интересен парадокс.

Иако голем дел од граѓаните имаат банкарски сметки и платежни картички, половина од онлајн купувачите и понатаму се потпираат исклучиво на готовина при достава.

Според неа, дигитализацијата на купувањето не значи автоматски и дигитализација на плаќањето.

За поголема употреба на дигиталните платежни услуги, потребно е да се работи на довербата на потрошувачите, подобрување на дигиталната писменост и создавање едноставни и безбедни начини на плаќање.

Целта не е укинување на плаќањето во готовина

Од Асоцијацијата нагласуваат дека решението не е укинување на плаќањето при достава, кое и понатаму има важна улога во домашната е-трговија.

Наместо тоа, потребно е да се создадат подобри услови за дигиталните плаќања да станат попривлечни и попрактични за потрошувачите.

Тоа подразбира поголема доверба во онлајн трансакциите, едукација на граѓаните, подобро корисничко искуство и дополнителни стимулации за безготовинско плаќање.

Анализата ги разгледува и предизвиците и трошоците со кои се соочуваат е-трговците при наплатата во готовина, како и можните решенија за поголема употреба на дигиталните платежни методи.

Резултатите покажуваат дека Македонија има солидна основа за развој на дигиталните плаќања, но дека промената на навиките на потрошувачите останува еден од клучните предизвици за понатамошниот раст на е-трговијата.