Гледањето на Зимските олимписки игри е адреналински наплив додека спортистите летаат по скијачките патеки, патеките за санкање и преку мразот покриени со снег со вртоглава брзина и со грациозност.
Кога првите Зимски олимписки игри се одржаа во Шамони, Франција, во 1924 година, сите 16 настани се одржаа на отворено. Спортистите се потпираа на природен снег за скијачки патеки и на ниски температури за лизгалишта.
Речиси еден век подоцна, во 2022 година, светот ги гледаше скијачите како се тркаат по патеки од 100% вештачки снег во близина на Пекинг, се потсетува во сторијата на Д Конверзејшн. Патеките за санкање и скокалните патеки имаат свои ладилници, а четири од оригиналните настани сега се одржуваат во затворен простор: уметничко лизгање, брзо лизгање, карлер и хокеарски тимови, сите се натпреваруваат во климатски контролирани згради.
Иновацијата ги овозможи Зимските игри во 2022 година во Пекинг. Пред Зимските олимписки игри во 2026 година во северна Италија, каде што снежните врнежи беа под просекот за почетокот на сезоната, службените лица изградија големи езера во близина на главните места за да обезбедат доволно вода за правење снег. Но, правењето снег може да се постигне само до одреден степен во затоплувачката клима.
Со зголемувањето на глобалните температури, како ќе изгледаат Зимските игри во следниот век? Дали ќе бидат можни, дури и со иновации?
НЕКОГАШ БИЛЕ ДОМАЌИНИ НА ЗОИ, СЕГА СЕ – ПРЕТОПЛИ
Просечната дневна температура на градовите домаќини на Зимските игри во февруари постојано се зголемува од тие први настани во Шамони, зголемувајќи се од 0,4 Целзиусови во 1920-тите и 1950-тите до 7,8 C на почетокот на 21 век.
Во неодамнешна студија, научниците ги разгледаа местата на 19 минати Зимски олимписки игри за да видат како секој од нив би можел да се справи со идните климатски промени.
Тие открија дека до средината на векот, четири поранешни градови домаќини – Шамони; Сочи, Русија; Гренобл, Франција; и Гармиш-Партенкирхен, Германија – повеќе нема да имаат сигурна клима за домаќинство на Игрите, дури и според сценариото на Обединетите нации за климатските промени, кое претпоставува дека светот брзо ќе ги намали емисиите на стакленички гасови. Доколку светот продолжи да гори фосилни горива со високи стапки, Скво Вали, Калифорнија, и Ванкувер, Британска Колумбија, ќе се приклучат на таа листа на градови кои повеќе не се сигурна клима за домаќинство на Зимските игри.
До 2080-тите, откриле научниците, климата во 12 од 22 поранешни места би била премногу несигурна за домаќинство на настаните на отворено на Зимските олимписки игри; меѓу нив беа Торино, Италија; Нагано, Јапонија; и Инсбрук, Австрија.
Во 2026 година, сега има пет недели помеѓу Зимските олимписки игри и Параолимписките игри, кои траат до средината на март. Земјите домаќини се одговорни за двата настани, а на некои места може сè повеќе да им биде тешко да имаат доволно снег на теренот, дури и со можности за создавање снег, како што сезоните на снег се скратуваат.
Идеалните услови за создавање снег денес бараат температура на точката на роса – комбинација од студ и влажност – од околу 28 F (-2 C) или помалку. Повеќе влага во воздухот го топи снегот и мразот на постудени температури, што влијае на снегот на скијачките патеки и мразот на патеките за боб и санкање.
Како научници за снег и одржливост во Колорадо, а исто така и страствени скијачи, ги следевме случувањата и го проучувавме влијанието на климата врз планините и зимските спортови што ги сакаме.
Условите варираат во зависност од локацијата и од година во година.
Климата на Земјата ќе биде потопла во целина во наредните децении. Потоплиот воздух може да значи повеќе зимски дожд, особено на пониски надморски височини. Низ целиот свет, снегот покрива помала површина. Ниските снежни врнежи и топлата температура го направија почетокот на зимската сезона 2025-26 особено лош за скијачките центри во Колорадо.
Сепак, локалните промени варираат. На пример, во северно Колорадо, количината на снег се намали од 1970-тите, но намалувањето главно се случи на повисоки надморски височини.
Идната клима може да биде повлажна, што влијае на создавањето снег и може да влијае на патеките за боб, санкање и скелетон.
Од 16-те спортови на Зимските игри денес, половина се под влијание на температурата и снегот: алпско скијање, биатлон, крос-кантри скијање, слободен стил скијање, нордиска комбинација, скокање по скии, скијачко планинарење и сноубординг. А три се под влијание на температурата и влажноста: боб, санкање и скелетон.
ДО КАДЕ МОЖЕ ДА ОДИ ТЕХНОЛОГИЈАТА?
Развојот на технологијата им помогна на Зимските игри да се прилагодат на некои промени во текот на изминатиот век.
Хокејот се пресели во затворен простор, проследен со лизгањето. Патеките за санкање и боб беа одржувани со ладилници во 1960-тите. Зимските игри во Лејк Плесид во 1980 година во Њујорк користеа создавање снег за да го зголемат природниот снег на скијачките патеки.
Денес, скијачките објекти во затворен простор овозможуваат скијање преку целата година. Ски Дубаи, отворен од 2005 година, има пет скијачки патеки на рид висок колку 25-катна зграда во рамките на одморалиште прикачено на трговски центар.
Резортите исто така користат одгледување снег за собирање и складирање на снег. Методот не е нов, но поради намалените снежни врнежи и зголемените проблеми со правењето снег, повеќе скијачки центри го чуваат преостанатиот снег за да го подготват за следната зима.
Но, правењето снег и неговото одржување на ниска температура бара енергија и вода – а и двете стануваат проблеми во светот што се затоплува. Водата станува сè поретка во некои области. А енергијата, ако значи поголема употреба на фосилни горива, дополнително придонесува за климатските промени.
Меѓународниот олимписки комитет признава дека идната клима ќе има големо влијание врз Олимписките игри, и зимски и летен период. Исто така, ја признава важноста на обезбедувањето одржливост на адаптации.
Зимските олимписки игри би можеле да се ограничат на посеверни локации, како Калгари, Алберта, или да бидат преместени на повисоки надморски височини.
Летните игри, исто така, се соочуваат со предизвици. Високите температури и високата влажност можат да го отежнат натпреварувањето во лето, но овие спортови имаат поголема флексибилност од зимските спортови.
На пример, менувањето на времето на типичните летни настани во друга сезона може да помогне во ублажување на прекумерните температури. Светското првенство во 2022 година, вообичаено летен настан, се одржа во ноември, па Катар можеше да биде домаќин.
Она што ја отежнува адаптацијата за Зимските игри е потребата од снег или мраз за сите настани.
Во неизвесни времиња, Олимписките игри нудат начин светот да се обедини.
Луѓето се воодушевени од атлетските подвизи, како што е победата на Жан-Клод Кили во сите три дисциплини во алпско скијање во 1968 година, и приказните за упорност, како што е натпреварувањето на јамајканскиот боб тим во 1988 година над сите очекувања.
Спортовите на отворено на Зимските игри може да изгледаат многу поинаку во иднина. Колку различно ќе зависи во голема мера од тоа како земјите ќе реагираат на климатските промени.