Во Херцогенаурах, мал град во Баварија, денес се наоѓаат седиштата на два глобални спортски гиганти – Adidas и Puma. Оддалечени се само неколку километри еден од друг, но нивната заедничка историја започнала многу пред да станат конкуренти.
Сè започнало во домот на семејството Даслер.
Адолф, познат како Ади, и неговиот постар брат Рудолф почнале да произведуваат спортски обувки по Првата светска војна. Во пералницата на нивната мајка експериментирале со обувки за спортисти, а во 1924 година официјално ја регистрирале компанијата Gebrüder Dassler Schuhfabrik, односно фабриката за обувки на браќата Даслер.
Браќата имале различни таленти. Ади бил повеќе насочен кон производот, конструкцијата и самите обувки, додека Рудолф бил повешт во продажбата и деловната страна на бизнисот.
Токму оваа комбинација ѝ помогнала на компанијата од мала семејна работилница да прерасне во сериозен производител на спортски обувки.
Уште кон крајот на дваесеттите години, нивните обувки стигнале и на Олимписките игри. На Олимпијадата во Амстердам во 1928 година, атлетичарката Лина Радке освоила златен медал на трката на 800 метри носејќи обувки изработени од браќата Даслер.
Неколку години подоцна, на Олимписките игри во Берлин во 1936 година, нивните патики ги носел и американскиот спринтер Џеси Овенс, кој освоил четири златни медали. Олимпискиот музеј денес во својата колекција има еден пар обувки што Овенс ги носел во Берлин.
Компанијата растела, но односот меѓу браќата почнал да се влошува.
Што навистина се случило меѓу браќата?
Тоа е делот од приказната кој и денес е обвиен со бројни легенди.
Познато е дека нивниот однос сериозно се влошил во текот на триесеттите и четириесеттите години, а војната и повоениот период дополнително ги оптовариле семејството и бизнисот.
Постојат различни верзии за причините за конфликтот – од несогласувања околу управувањето со компанијата и влијанието на нивните сопруги врз бизнисот, до многу полични приказни и меѓусебни обвинувања.
Сепак, ниту една од овие верзии никогаш не била дефинитивно потврдена како вистинската причина за нивниот раздор.
Она што со сигурност се знае е дека во 1948 година на нивната заедничка компанија ѝ дошол крајот.
Рудолф го презел другиот производствен погон и со дел од вработените основал сопствена компанија. Првично ја нарекол RUDA, според своето име – Rudolf Dassler. Неколку месеци подоцна се родило името Puma. Брендот официјално бил регистриран на 1 октомври 1948 година.
Една година подоцна, на 18 август 1949 година, Ади Даслер ја регистрирал својата нова компанија – Adolf Dassler adidas Sportschuhfabrik.
Со него останале околу две третини од вработените во некогашната заедничка компанија.
Така, од еден семеен бизнис настанале два.
Но, поделбата не останала само во рамките на бизнисот.
Целиот град морал да избере страна
Херцогенаурах е пресечен од реката Аурах, а фабриките на двајцата браќа се нашле на различни страни од градот.
Adidas и Puma станале толку важни за локалната економија што нивното ривалство набрзо излегло од фабриките и станало дел од секојдневниот живот на жителите.
Луѓето работеле за едната или за другата компанија, нивните семејства припаѓале на различни кругови, а ривалството се пренело дури и во продавниците, локалите и спортските клубови.
Градот го добил прекарот „градот на наведнатите вратови“, бидејќи луѓето наводно прво гледале во обувките на соговорникот за да откријат на чија страна е.
Не било сеедно дали некој ги носи трите линии на Adidas или знакот на Puma.
А ривалството набрзо се преселило и на спортските терени.
Битката за спортистите започнала многу пред инфлуенсерите
Двата бренда многу рано сфатиле нешто што децении подоцна ќе стане основа на индустријата за спортска опрема: еден од најдобрите начини спортските обувки да ги претворите во глобален бренд е тие да се најдат на нозете на најдобрите спортисти.
Adidas направил голем исчекор во 1954 година со фудбалските копачки со заменливи крампони.
Западна Германија истата година го освоила Светското првенство во Берн, а копачките на Adidas станале дел од приказната за познатото „Чудо од Берн“.
Во исто време, Puma развивала сопствена технологија. Нејзината копачка SUPER ATOM, претставена на почетокот на педесеттите години, користела заменливи крампони, а Рудолф Даслер на нејзиниот развој соработувал со експерти, меѓу кои и селекторот на Западна Германија, Сеп Хербергер.
Со други зборови, браќата продолжиле да го прават она што некогаш го правеле заедно – само што сега работеле еден против друг.
А нивната битка не останала само кај производите.
Спортистите станале дел од деловната стратегија. Еден од најпознатите примери се случил на Олимписките игри во Рим во 1960 година, кога германскиот спринтер Армин Хари освоил златен медал во патики на Puma, а потоа на церемонијата се појавил во Adidas.
Ривалството на двајцата основачи така се претворило и во борба за внимание, договори и престиж меѓу најдобрите спортисти.
Две компании, две наследства и една стара семејна кавга
Ривалството не завршило со првата генерација.
Бизнисите подоцна ги презеле наследниците, па конкуренцијата продолжила да живее и по смртта на основачите.
Рудолф Даслер починал во 1974 година, а Адолф четири години подоцна, во 1978 година. Двајцата биле погребани на истите гробишта во Херцогенаурах – но на спротивните краеви.
Дури и приказната дека браќата до крајот на животот никогаш не се помириле не е сосема едноставна. Постојат сведоштва дека пред крајот на животот можеби имале тајни разговори, но никогаш не било потврдено дека навистина дошло до помирување.
Она што останало зад нив е необичен деловен феномен.
Двајца браќа кои започнале заедно во семејна работилница создале компании кои со децении ја обликувале индустријата за спортски обувки, спортскиот маркетинг, а подоцна и спојот меѓу спортот и модата.
Нивниот конфликт така станал дел од деловната историја.
А Херцогенаурах останал местото каде што една семејна кавга буквално создала две индустриски империи – едната со три линии, а другата со голема мачка.
Денес ривалството е многу помалку лично отколку во времето на браќата Даслер. Но приказната за тоа како од еден семеен бизнис настанале два глобални бренда и понатаму останува една од најнеобичните приказни во историјата на семејното претприемништво.