Кафе покрај езеро, ручек за четворица, лежалки, паркинг, такси до плажа, сладолед за децата, уште едно сокче, уште една сметка.
Охрид има што да понуди. Тоа никој сериозен не го спори. Езеро, плажи, цркви, стари улици, погледи што не се купуваат со пари, прошетки низ чаршија, спортови на вода, културни настани, концерти, фестивали, ресторани, риба, локални специјалитети. Градот има тежина, историја и атмосфера. Не е случајно што домашните туристи со години му се враќаат, дури и кога се жалат дека е скапо.
Но, токму тука почнува проблемот. Охрид не го губи шармот, туку ја губи достапноста за дел од домашните гости. Сместувањето е само првата ставка. Потоа доаѓаат сите оние ситни трошоци што не изгледаат страшно поединечно, ама кога ќе се соберат во еден ден, стануваат сериозна пресметка.
Едно семејство може релативно лесно да најде апартман ако бара навреме и ако не инсистира на прва линија до езеро. Но што потоа? Ако секој ден се јаде надвор, ако автомобилот мора да се паркира во Центар, ако до одредена плажа се оди со такси или со дополнителен превоз, ако децата бараат сладолед, палачинка, сок, играчка од кеј… тогаш летувањето дома веќе не изгледа многу поевтино од одмор надвор од земјата.
Туристичките работници велат дека интерес за Охрид има, но дека домашниот турист станува повнимателен. Се брои секој ден, се споредува секоја цена, се гледа што се добива за платеното. Не е исто да се плати повеќе ако услугата го оправдува тоа. Проблемот е кога гостинот има чувство дека плаќа туристичка цена, а добива обична услуга.
Познавачите на туризмот предупредуваат дека Охрид не смее да се потпира само на старата слава и на фактот дека езерото е убаво. Тоа веќе не е доволно. Денешниот гостин, особено домашниот, сака пакет што има логика: пристојна цена, чиста плажа, јасни информации, лесен превоз, нормален паркинг, добра храна и содржини за цело семејство. Не бара луксуз. Бара да не се чувствува како да е „фатен“ на секој чекор.
Особено чувствителна е темата со вонпансионските услуги. Хотелот или апартманот можеби се платени однапред, но вистинскиот трошок почнува надвор. Ресторани, кафулиња, лежалки, излети, бродчиња, водени активности, паркинг, такси. За странски турист, дел од овие цени можеби изгледаат прифатливо. За домашен гостин со македонска плата, математиката е друга. И тука нема многу филозофија.
Охрид има огромен потенцијал и надвор од класичното летување. Културно-историскиот туризам може да биде многу посилен адут од тоа што сега се користи. Само Свети Јован Канео, Плаошник, Самоиловата тврдина, старите охридски куќи, иконите, манастирите и приказните околу нив се доволни за сериозна туристичка понуда. Но таа понуда мора да биде подобро спакувана, подобро објаснета и подобро продадена.
Туристичките агенции и сместувачките капацитети, според луѓе од секторот, треба да работат многу поорганизирано. Наместо секој да продава сам за себе, потребни се заеднички пакети: сместување со прошетка низ стариот град, попуст за семејства, организирани посети на културни локалитети, активности за деца, гастрономски тури, излети до околните места. Така домашниот турист би имал чувство дека купува искуство, а не само кревет за спиење.
Фамилијарниот одмор е посебна приказна. Родителите не бараат само плажа. Бараат безбедност, пристап до продавници, нормални цени, содржини за деца, чист простор, можност да се прошета навечер без секое излегување да заврши со нов удар по паричникот. Ако Охрид сака повеќе домашни семејства, мора да размислува и за нивниот реален буџет.
Не е проблем Охрид да биде скап ако е јасно зошто е скап. Проблем е кога гостинот ќе почувствува дека цената расте побрзо од квалитетот. Тогаш се јавува онаа реченица што сè почесто се слуша: „За тие пари, ќе одам надвор“. А кога домашниот турист ќе почне така да размислува, тоа е сигнал што не треба да се игнорира.
Охрид останува најсилниот македонски туристички бренд. Но брендот не се чува само со фотографии од зајдисонце и со носталгија. Се чува со услуга, со фер однос, со паметна промоција и со чувство дека гостинот е добредојден, а не само добра прилика за брза заработка.