Клиничкото испитување ќе тестира нов пристап кој вклучува активирање на три гени кои, според научниците, можат делумно да ги „репрограмираат“ старите клетки, овозможувајќи им да се однесуваат како помлади. Некои научници сметаат дека ваквото делумно репрограмирање може да ги подмлади старите органи. Сепак, ова испитување ќе ја тестира употребата на овие три гени како терапија, во овој случај за лекување глауком, болест што може да предизвика слепило.
Се смета дека протеините што ги кодираат овие гени можат да поттикнат регенерација на невроните во оптичкиот нерв, кој го поврзува окото со мозокот и може да биде оштетен кај луѓе со глауком. Овие неврони кај возрасни лица обично не се обновуваат. Компанијата што го спонзорира испитувањето, „Лајф бајосајенсис“ од Бостон, Масачусетс, соопшти дека го третирала првиот учесник.
Испитувањето ќе ја тестира безбедноста на пристапот за репрограмирање, што сè уште претставува голема грижа во оваа област. Истражувања на животни во повеќе лаборатории сугерираат дека делумното репрограмирање може да биде безбедно, но постои страв дека може да ги претвори клетките во канцерогена состојба.
- Репрограмирањето има голем потенцијал ако може безбедно да се примени кај луѓето. Технологијата сè уште е во рана фаза, а ризикот од сериозни несакани ефекти е голем - вели Мет Кајберлајн, ко-основач на „Оптиспан“, компанија за превентивна медицина насочена кон долговечност во Сиетл.
Затоа, окото е веројатно добро место за првична примена на оваа техника, вели Кајберлајн, бидејќи ризикот од животозагрозувачки последици е помал отколку кај другите органи.
Враќање на времето назад
Целта на делумното репрограмирање е да се поттикнат старите клетки да се „вратат назад во времето“, враќајќи карактеристики на млади клетки, без целосно да ја изгубат својата специјализирана функција.
За таа цел, „Лајф бајосајенсис“ користи три од четирите гени кои во лабораториски услови можат да ги претворат возрасните клетки во состојба слична на матични клетки.
Во 2020 година, истражувачи од тимот на Дејвид Синклер од Медицинскиот факултет на Харвард во Бостон и нивните колеги открија дека активирањето на овие три гени кај глувци со оштетен оптички нерв довело до регенерација на невроните и враќање на видот кај стари глувци и глувци со глауком. Оттогаш, „Лајф бајосајенсис“ ја проучува оваа метода кај глодари и мајмуни и, според компанијата, не се забележани сериозни несакани ефекти.
Во клиничкото испитување, компанијата планира да третира до 12 лица со глауком, а подоцна и пациенти со тешка, акутна состојба наречена НАИОН, која исто така предизвикува оштетување на нервите во окото.
Компанијата користи вирус што најчесто се применува во генска терапија за да ги внесе трите гени во ретиналните ганглиски клетки, чии долги продолжетоци го формираат оптичкиот нерв.
Како дополнителна безбедносна мерка, системот е дизајниран така што гените се активираат кога учесникот зема антибиотик наречен доксициклин. Ако антибиотикот се прекине, гените се исклучуваат.
- Тоа ни дава голема контрола. Не само да го вклучиме процесот, туку и да го исклучиме и да не дозволиме подолга активност од потребното - вели Розенвајг-Липсон.
Вистинска младост
Успехот на испитувањето би бил голем чекор за луѓето со глауком и НАИОН, но прашањето дали клетките навистина стануваат „помлади“ и дали ова може да се примени за подолг живот останува отворено, вели Пит Вилијамс, невробиолог од Центарот за истражување на очи во Австралија.
Розенвајг-Липсон вели дека компанијата засега се фокусира на една по една болест поврзана со стареењето.
- Во моментов не зборуваме за целосно подмладување на телото. Се надеваме дека еден ден ќе стигнеме до тоа, но сега не сме таму - вели таа.
Извор: fakulteti.mk