Во различни периоди и различни професии, надоместокот за работа можел да се исплаќа секој ден, еднаш неделно, по завршена работа или во различни временски интервали.
А уште подалеку во минатото, плаќањето не морало секогаш да биде само во пари.
Храна, земјоделски производи, сместување или други добра можеле да бидат дел од надоместокот за труд.
Како тогаш стигнавме до систем во кој милиони луѓе чекаат ист датум секој месец?
Индустриската револуција го промени и начинот на плаќање
Со ширењето на фабриките и масовното вработување во 18 и 19 век, компаниите морале да водат евиденција за сè поголем број работници.
Но платата не се исплаќала насекаде месечно.
Особено кај физичките и индустриските работници, неделната исплата долго време била вообичаена практика.
Тоа имало практична причина.
Работниците со ниски приходи тешко можеле да чекаат цел месец за да добијат пари за основните животни потреби.
Од друга страна, службениците и луѓето со фиксни годишни примања почесто биле плаќани во подолги интервали.
Со растот на канцелариската работа се менувал и системот
Во текот на 20 век, сè повеќе луѓе почнале да работат на позиции со фиксна плата наместо да бидат плаќани по ден, час или завршена задача.
Истовремено, компаниите станувале поголеми.
Пресметувањето плати за стотици или илјадници луѓе било сериозна административна работа.
Требало да се пресметаат часови, отсуства, даноци, придонеси и други ставки.
Колку почесто се исплаќале платите, толку почесто морал да се повторува целиот процес.
Месечната исплата затоа имала една голема предност за работодавачите – помалку циклуси на пресметка и исплата во текот на годината.
Банките и технологијата дополнително го сменија денот за плата
Пред електронското банкарство, платата можела да се исплаќа во готовина или со чек.
Во некои работни средини, денот за плата буквално значел физичко делење пликови со пари.
Со ширењето на банкарските сметки и електронските трансфери, процесот станал многу поедноставен.
Денес компанијата може истовремено да исплати плати на голем број вработени, а парите директно да пристигнат на нивните сметки.
Пликот исчезна.
Но „денот за плата“ остана.
Интересно е што месечната плата не е стандард насекаде
Она што за работник во Македонија или во голем дел од Европа изгледа сосема нормално, не е универзално правило.
Во САД, на пример, многу работници добиваат плата на секои две недели или двапати месечно.
Тоа значи дека некој може да има 26 исплати во текот на годината наместо 12.
Во други земји и индустрии сè уште постојат неделни исплати.
Начинот на исплата зависи од законите, традицијата, секторот и политиката на компанијата.
А зошто не нè плаќаат секој ден?
Технички, денес тоа би било многу полесно отколку пред сто години.
Современите системи можат автоматски да ги евидентираат работните часови и да вршат електронски трансакции.
Поради тоа се појавија и услуги што им овозможуваат на вработените порано да пристапат до дел од веќе заработената плата, наместо да го чекаат редовниот ден за исплата.
Сепак, традиционалните циклуси остануваат длабоко вградени во начинот на кој компаниите ги организираат финансиите и пресметката на платите.
Од дневница до нотификација на телефонот
Начинот на кој ја добиваме платата всушност ја следи целата историја на работата.
Од плаќање по завршена задача и дневници, преку пликови со готовина, до автоматска трансакција што денес ја гледаме на мобилниот телефон.
И можеби најинтересното е што нешто што го доживуваме како природно правило – „плата има еднаш месечно“ – воопшто не е природно правило.
Тоа е само еден систем што постепено станал вообичаен.
А како што технологијата повторно го менува начинот на кој работиме, сосема е можно во иднина да се промени и начинот на кој ја добиваме заработката.