Во Охрид новата тарифа треба да почне да се применува од денеска. Стартната цена преку ден останува 50 денари, но секој изминат километар ќе се наплаќа по 50 денари. Ноќе, стартот ќе биде 100 денари, додека километарот ќе остане 50 денари. За граѓаните тоа значи едно – истата релација што досега ја плаќале по една цена, од следната недела ќе ги чини повеќе.
Превозниците со месеци предупредуваат дека старите цени тешко ја издржуваат реалноста. Велат дека не станува збор само за горивото. Поскапени се резервните делови, сервисите, гумите, осигурувањата, а притисокот врз фирмите дополнително го зголемува и растот на минималната плата.
„Такси-возилото не оди само на бензин. Секој ден има трошок, а луѓето гледаат само колку платиле на крајот од возењето. Никој не прашува колку чини едно возило да се одржи исправно“, велат од такси-секторот.
Локалните власти во Охрид ја прифатија корекцијата со образложение дека дејноста мора да остане одржлива. Слична логика се користи и во Куманово, каде таксистите исто така бараа повисоки цени поради зголемените трошоци. Прашањето, сепак, е колку долго ваквите одлуки ќе останат само локални, а не ќе се претворат во поширок бран.
Во Скопје засега нема официјална одлука за ново поскапување на такси-превозот. Но, познавачите на состојбите велат дека притисокот постои и дека е прашање на време кога таксистите повторно ќе побараат корекција на тарифите. Главниот град има најголем број возила, најголем сообраќаен метеж, најмногу празни километри и најголема дневна потрошувачка. А тоа, едноставно, чини.
„Скопје е посебна приказна. Возилото може да помине половина час во колона, да потроши гориво, а да не направи речиси никаков промет. Тоа не се гледа на сметката, но се гледа во трошокот на возачот“, оценуваат познавачи на такси-пазарот.
Од друга страна, граѓаните веќе се под силен ценовен притисок. Сметки, храна, гориво, кирии, кредити… па уште и такси. За многумина, особено за повозрасните лица, родителите со мали деца или луѓето кои работат доцна навечер, такси-превозот не е избор за удобност, туку единствено практично решение.
„Ако поскапи и во Скопје, ќе се возиме само кога мораме. И сега не е евтино, ама некогаш немаш автобус, немаш кој да те земе, врне, носиш дете… и што да правиш?“, велат граѓани со кои разговаравме.
Токму тука е судирот. Таксистите бараат цена со која ќе можат да преживеат, граѓаните бараат услуга што нема да им го испразни паричникот за една кратка релација. Меѓу нив се општините и советите, кои треба да пресечат. А секое поскапување, колку и да е економски оправдано, политички е непријатно. Никој не сака да биде тој што ќе ја крене цената на услуга што секојдневно ја користат илјадници луѓе.
Експертите предупредуваат дека проблемот не се решава само со зголемување на тарифата. Потребна е поголема контрола на такси-превозот, почитување на лиценците, ред во наплатата, функционални таксиметри и јасни правила што ќе важат за сите. Во спротивно, секоја нова цена ќе отвори ново незадоволство – кај патниците поради сметките, кај легалните превозници поради нелојалната конкуренција.
Скопје, барем засега, чека. Но по одлуките во Охрид и Куманово, тешко е да се поверува дека темата ќе остане затворена. Ако трошоците продолжат да растат, а таксистите проценат дека сегашната тарифа повеќе не им носи сметка, барањето за поскапување речиси сигурно ќе се врати на маса.
И тогаш прашањето нема да биде само дали таксито ќе поскапи. Прашањето ќе биде колку уште може да поскапи секојдневието пред граѓаните да почнат да се откажуваат и од услугите што до вчера ги сметаа за нормални. Таксито, очигледно, одамна не е само превоз од една до друга точка. Станува уште еден мал, но многу видлив показател за тоа колку навистина чини животот.