Без разлика дали заминуваш со олеснување или со тивка горчина, непријатноста е речиси секогаш присутна. Не поради самата одлука, туку поради начинот на кој таа мора да биде соопштена.
Пазарот на труд во Македонија, а и пошироко на Балканот, е тесен. Луѓето се знаат, фирмите се поврзуваат и кога не е очигледно, а професионалните кругови се помали отколку што сакаме да признаеме.
Денешниот надреден лесно може да биде утрешен соработник, клиент или човек со кого повторно ќе седнеш на иста маса. Токму затоа, начинот на кој се дава отказ не е формалност, туку дел од личната и професионалната биографија што останува.
Истражувањата за состојбите на пазарот на труд покажуваат дека размислувањето за промена на работа веќе не е исклучок, туку правило.
Според анализи на движењата на вработените во периодот 2025–2026 година, речиси половина од активната работна сила редовно размислува за заминување од тековното работно место.
Она што е уште поинтересно е фактот дека најголемиот дел од тие откази поминуваат тивко. Без конфликти, без големи разговори, со одработен отказен рок и кратко образложение. Како да се работи за административна постапка, а не за важна животна одлука.
Познавачи на состојбите велат дека оваа тишина не е знак на зрелост, туку на апатија. Луѓето сè помалку веруваат дека нешто суштински може да се промени таму каде што веќе работат.
Наместо разговор, обид за подобрување или внатрешна промена, се избира излезот. Повеќе се верува во нов почеток на друго место отколку во поправка на постојната ситуација. И тоа е клучната промена на менталитетот во последните години.
Пред самиот разговор со надредениот, експертите за човечки ресурси советуваат една работа што често се прескокнува. Да се седне и да се именуваат причините. Јасно, конкретно и без емоционални додатоци.
Дали проблемот бил начинот на управување, условите за работа, честите организациски промени, недостатокот од напредок. Кога еднаш ќе се формулираат причините, следниот чекор е да се најде начин тие да се соопштат без обвинување, но и без простор за бескрајни преговори. Тука многумина грешат.
Во пракса, најчесто се гледаат две крајности. Во првата, вработениот заминува лут и разочаран. Разговорот личи на пресметка, се редат забелешки, се отвораат стари теми, па дури и се упатуваат прикриени закани.
Во втората крајност, особено кога станува збор за работно место кое било коректно или пријатно, вработениот чувствува вина. Се оправдува, објаснува приватни причини, ветува дека ќе работи повеќе од кога било во отказниот рок, зборува предолго. И двата пристапа се проблематични.
Познавачи на организациската психологија предупредуваат дека емотивното истурање ретко носи олеснување.
Напротив, по таков разговор луѓето заминуваат исцрпени, со чувство дека нешто останало недоречено или кажано на погрешен начин. Целта на разговорот за отказ не е победа, ниту расчистување на сметки. Целта е достоинствено соопштување на одлуката. Причината може да се каже, но без емоционален товар, без драматизација. Тивко, јасно и цврсто.
Начинот на кој се зборува за поранешниот работодавец, и за време на отказниот рок и по напуштањето на фирмата, е уште еден тест на професионалноста.
Коментарите на социјалните мрежи, оценките на разни платформи, па и разговорите на новото работно место, оставаат трага. Како што велат експертите, тоа што го зборуваш за фирмата од која си заминал повеќе зборува за тебе отколку за неа.
Истовремено, во ситуации кога заминувањето е мирно, луѓето често прават спротивна грешка. Преземаат повеќе од што треба, прифаќаат помалку од што заслужуваат, се обидуваат да остават впечаток на незаменливост. И тоа знае да чини.
Отказниот рок, иако законска обврска, е и последниот впечаток што го оставаш. Некои го минуваат механички, со минимум ангажман, сметајќи дека приказната е завршена. Но репутацијата не завршува со последниот работен ден.
Други го користат тој период за да ги затворат проектите, да пренесат знаење, да ја остават работната позиција средена. Во време кога повторното вработување во иста фирма повеќе не е табу, туку сè почеста пракса, токму овие детали прават разлика.
Во деловниот свет ништо не исчезнува целосно. Контактите остануваат, впечатоците се паметат, а начинот на кој си заминал често тежи исто колку и тоа како си дошол.
Или можеби и повеќе. И затоа, кога доаѓа моментот за отказ, не е најважно само да се замине. Туку како. И што ќе остане зад тебе кога вратата ќе се затвори. Или кога ќе се остави само малку подотворена…