Секојдневно, илјадници камиони пренесуваат стока меѓу европските градови, фабрики, магацини и пристаништа. Патниот транспорт има клучна улога во функционирањето на европската економија, но индустријата веќе подолго време се соочува со недостиг од работна сила.
Според податоците на Меѓународната унија за патен транспорт (IRU), недостигот од професионални возачи претставува долгорочен предизвик за транспортните компании во Европа.
Повеќе од 200.000 непополнети работни места
Во извештајот на IRU за 2023 година беше проценето дека во европскиот сектор за патен товарен транспорт има повеќе од 230.000 непополнети позиции за возачи.
Овие податоци покажуваат колку е сериозен проблемот, иако не претставуваат точен број на слободни работни места во октомври 2026 година.
Недостигот не е ограничен на една држава. Со слични предизвици се соочуваат транспортни компании во Германија, Полска, Франција, Шпанија и други европски земји.
За работодавачите, тоа значи потешкотии при организирањето на превозот, поголем притисок врз постојните вработени и дополнителни трошоци.
Возачите стареат, а младите ретко ја избираат професијата
Еден од најголемите проблеми е возрасната структура на работната сила.
Голем дел од професионалните возачи се приближуваат кон пензионирање, додека бројот на млади луѓе што влегуваат во професијата не е доволен за да ги замени.
Причините се повеќеслојни.
За управување со тежок товарен камион се потребни соодветна возачка дозвола, професионални квалификации и обуки.
Дополнително, работата често подразбира долги патувања, ноќевања надвор од домот и значителна одговорност.
За многу млади луѓе, ваквиот начин на живот не е привлечен, особено ако бара повеќедневно или повеќенеделно отсуство од семејството.
Повисоката плата не е единственото решение
Во обид да привлечат нови работници, дел од транспортните компании нудат повисоки примања, дополнителни надоместоци и подобри услови за работа.
Сепак, висината на платата значително се разликува од земја до земја.
На заработката влијаат видот на транспортот, должината на рутите, работното искуство и начинот на пресметување на дневниците и додатоците.
Возач што работи на меѓународни релации може да има поинакви примања од возач што секојдневно се враќа дома.
Затоа, при разгледување на огласите, особено е важно да се провери колкав дел од понудениот износ претставува основна плата, а колкав дел се дневници или други надоместоци.
Можност за работа и за кандидати од Македонија
Недостигот од возачи во Европа може да претставува можност и за професионалните возачи од Македонија.
Сепак, поседувањето возачка дозвола од категоријата C или CE не значи автоматски дека кандидатот може да започне со работа во која било европска држава.
Во зависност од земјата и работодавачот, може да бидат потребни дополнителни професионални квалификации, признавање на документи и работна дозвола.
За одредени позиции се бара и искуство во меѓународен транспорт, познавање странски јазик или дополнителна обука за превоз на специфични товари.
Пред прифаќање понуда, кандидатите треба внимателно да ги проверат условите во договорот, времетраењето на ангажманите и организацијата на одморот.
Професија без која економијата не може да функционира
И покрај развојот на автоматизацијата и новите технологии, професионалните возачи и понатаму имаат незаменлива улога во транспортниот систем.
Тие се важна алка во снабдувањето на продавниците, фабриките, болниците и другите деловни субјекти.
Недостигот од возачи затоа не е само проблем на транспортните компании, туку предизвик што може да влијае врз целиот синџир на снабдување.
Европскиот транспортен сектор ќе мора да привлече нови генерации работници, но и да создаде услови што ќе ги задржат постојните возачи. За кандидатите со соодветни квалификации, оваа професија и понатаму нуди можности за работа во странство, но изборот на работодавач и условите за ангажман остануваат подеднакво важни како и понудената плата.