По повод 17 Октомври, Меѓународниот ден за искоренување на сиромаштијата, Обединетите нации годинава го насочуваат вниманието кон правото на секој човек на безбедно и достоинствено домување.
Глобалната рамка за одбележување на овој ден во периодот од 2026 до 2028 година се одвива под мотото „Обединети за мир и човекови права“, а посебен акцент се става на обезбедувањето сигурен дом како едно од основните човекови права.
Во својата порака, генералниот секретар на ОН истакнува дека сиромаштијата не подразбира само недостиг од финансиски средства, туку и ограничен пристап до основните права и услови неопходни за достоинствен живот.
Во Македонија 29,5 проценти од децата се изложени на сиромаштија
Според официјалните статистички податоци, стапката на сиромаштија кај децата на возраст до 17 години во Македонија изнесува 29,5 проценти.
Тоа значи дека речиси секое трето дете расте во семејство чии приходи се под утврдениот праг на сиромаштија.
Вкупната стапка на сиромаштија во земјава изнесува 21,9 проценти, односно повеќе од секој петти жител се наоѓа под овој праг.
Податоците на Државниот завод за статистика покажуваат и колку значајна улога имаат пензиите и социјалните трансфери во намалувањето на сиромаштијата.
Доколку овие примања се исклучат од пресметката, стапката на сиромаштија би достигнала 39,4 проценти.
Самохраните родители и невработените меѓу најзагрозените
Сиромаштијата не ги погодува сите категории население подеднакво.
Особено неповолна е состојбата кај домаќинствата со еден родител и издржувани деца, каде што стапката на сиромаштија достигнува 45,8 проценти.
Слична е состојбата и кај невработените лица, од кои 45,7 проценти живеат под прагот на сиромаштија.
За споредба, кај вработените лица стапката изнесува 7,9 проценти, додека кај пензионерите е 12 проценти.
Овие разлики покажуваат дека вработеноста и редовните примања имаат значајна улога во намалувањето на ризикот од сиромаштија, иако самото вработување не гарантира целосна финансиска сигурност.
Најголемите предизвици ги имаат семејствата што зависат од еден приход, домаќинствата без вработени членови и лицата со ограничени финансиски можности.
Над 800 милиони луѓе во светот живеат во екстремна сиромаштија
Проблемот има глобални размери.
Според најновите меѓународни процени, во 2026 година околу 826 милиони луѓе живеат во екстремна сиромаштија, располагајќи со помалку од три долари дневно.
Покрај недостигот од приходи, огромен број луѓе се соочуваат и со несоодветни услови за живот.
Податоците што ги пренесува меѓународната новинска агенција ИПС покажуваат дека околу 2,8 милијарди луѓе во светот живеат во несоодветни станбени услови.
Повеќе од една милијарда луѓе живеат во неформални населби и сиромашни квартови, додека над 300 милиони немаат сопствен дом и се соочуваат со бездомништво.
Дополнително, дури 3,8 милијарди луѓе немаат пристап до каква било форма на социјална заштита.
Тоа ги прави особено ранливи во периоди на економски кризи, губење на работното место, болест или други непредвидени животни околности.
Безбедното домување во фокусот на Обединетите нации
Годинашното одбележување на Меѓународниот ден за искоренување на сиромаштијата го нагласува значењето на пристапот до сигурно и достоинствено домување.
Недостигот од соодветен дом не е само станбен проблем. Тој може да влијае врз здравјето, образованието, можностите за вработување и целокупниот квалитет на живот.
Особено сериозни се последиците кај децата, бидејќи неповолните животни услови можат да го ограничат нивниот развој и пристапот до еднакви можности.
Обединетите нации предупредуваат дека борбата против сиромаштијата бара поширок пристап, кој покрај финансиската поддршка вклучува и обезбедување основни услуги, социјална сигурност и заштита на човековите права.
Податоците за Македонија покажуваат дека сиромаштијата останува сериозен социјален предизвик, особено за децата, самохраните родители и невработените. Фактот што речиси секое трето дете живее под прагот на сиромаштија ја нагласува потребата од долгорочни мерки што ќе придонесат за поголема економска сигурност и подобри услови за живот.