„Многумина сè уште мислат дека авионите на батерии се далечна иднина. Но, електричните и хибридните летови се клучен дел од решението за да се направи патувањето на кратки релации поодржливо и помалку зависно од увезеното гориво за авиони“, рече Карлос Лопез де ла Оса, технички директор за авијација во Европската федерација за транспорт и животна средина (T&E).
Потенцијални рути за електрични авиони
Европските стартапи брзо развиваат електрични авиони кои можат да летаат на растојанија до 500 километри. Според анализата на Агенцијата за безбедност на воздухопловството на Европската унија (EASA), ова би овозможило покривање на една четвртина од европските воздушни рути, вклучувајќи ги и некои од најпопуларните на континентот. Потенцијалните рути во овој опсег вклучуваат Лондон-Даблин, Атина-Санторини, Барселона-Ибица, Ница-Корзика и Рим-Сардинија.
Иако Франција ги забрани летовите на кратки релации каде што патувањето со воз трае помалку од два и пол часа, а Шпанија предложи слична мерка, рутите што поврзуваат острови или го преминуваат морето не се реално заменливи со железница. На вакви патувања, каде што воздушниот сообраќај е често единствената практична опција, електричните авиони би можеле значително да ги намалат емисиите.
Германскиот стартап Vaeridion проценува дека неговите електрични авиони на крајот би можеле да работат со цена помала од 0,50 евра по патнички километар, што е споредливо со цената на билет за воз од прва класа. Идните цени на билетите ќе зависат и од аеродромските такси, даноците и стратегиите за продажба на авиокомпаниите.
„Ваеридион“ моментално гради електричен авион со девет седишта и планира да добие лиценца за превоз на патници до 2030 година, а веќе има обезбедено нарачки за 100 авиони. Поради нивниот мал капацитет, првата генерација електрични авиони веројатно првично ќе се користи за поврзување на руралните региони.
Дали електричните летови се навистина зелени?
Се очекува одржливото авијациско гориво (SAF) да игра голема улога во декарбонизацијата на летовите на долги релации. Сепак, залихите се ограничени и експертите ги доведуваат во прашање тврдењата на производителите за вистинска одржливост. Многумина веруваат дека одржливите залихи нема да бидат доволни за да го поддржат растот на авијацискиот сектор, што ја прави директната електрификација подобра зелена опција.
Но, постојат ограничувања за ова. Иако електричните авиони не согоруваат гориво за време на летот, нивното целокупно влијание врз климата зависи од изворот на електрична енергија за полнење и емисиите генерирани за време на производството на батерии и други компоненти.
Ана Хјуз, директорка на кампањата на Flight Free UK, верува дека електричните летови ќе бидат клучни, но со важни услови. „Тие ќе бидат неопходен дел од патувањето во свет со ниски јаглеродни емисии, особено за декарбонизирани рути како Лондон-Даблин, кои тешко се заменуваат со друг транспорт. Но, мора да бидеме реални: таков лет е климатски неутрален само ако користи енергија од обновливи извори“, рече Хјуз.
Тежината на батериите долго време беше голема пречка за електричната авијација, но брзиот технолошки напредок постепено го решава ова прашање. Подобрувањата во електричните мотори, интеграцијата на батериите и дизајнот на авионите значително ги подобрија перспективите на индустријата. Сепак, енергијата на батериите сè уште ја диктира тежината, големината и дометот на целосно електричните авиони.
Холандската компанија „Елисијан Еркрафт“ соработува со КЛМ за развој на голем авион на батерии, дизајниран да превезува 90 луѓе на растојанија до 1.000 километри, што би можело да се постигне веќе во 2035 година. Од друга страна, францускиот стартап „Аура Аеро“ развива хибридно-електричен регионален авион со 19 седишта со дострел до 1.500 километри и има за цел да добие сертификат до крајот на 2029 година.
„Хибридниот погон им дава на нашите авиони подолг дострел, а воедно ги намалува емисиите до 80 проценти. Покрај тоа, таков авион лесно може да користи одржливо воздухопловно гориво (SAF) наместо конвенционално гориво. Дури и по денешните цени на горивата, проценуваме дека директните оперативни трошоци ќе се намалат за 50 проценти“, рече Антоан Тулемон, советник на компанијата за европски прашања.
Извор:nezavisen.mk