Анализата на „Ремитли“, базирана на цени од јули 2026 година, ги споредува трошоците за првата година од животот на бебето во 38 европски земји. Во пресметката се вклучени 14 основни производи поделени во шест категории – пелени и производи за пресоблекување, шишиња, бебешка формула, производи за спиење, транспорт и облека.
Не се вклучени сите можни трошоци што ги има едно семејство, па сумите не треба да се толкуваат како целосна цена за одгледување дете во првата година.
Од 2.813 до 6.294 евра низ Европа
Разликите меѓу европските земји се големи. Според анализата што ја пренесува „Еуроњуз“, највисока проценета цена има Шпанија – 6.294 евра, додека на спротивниот крај е Обединетото Кралство со 2.813 евра.
Европскиот просек изнесува 4.727 евра.
Над границата од 6.000 евра се и Холандија со 6.140 евра, Финска со 6.066, Шведска со 6.025 и Швајцарија со 6.018 евра.
Меѓу 5.000 и 6.000 евра се потребни во Луксембург (5.665), Италија (5.609), Литванија (5.563), Албанија (5.532), Србија (5.509), Црна Гора (5.500), Португалија (5.337), Словачка (5.221), Норвешка (5.079) и Исланд (5.004 евра).
Во Македонија – 4.087 евра за основните потреби
За Македонија пресметката изнесува 4.087 евра за првата година, што е под европскиот просек.
Сепак, самата цена не ја покажува целата слика. За реалниот товар врз семејниот буџет многу поважен фактор е односот меѓу цените и приходите.
Од земјите во регионот, Хрватска е на 3.661 евра, Бугарија на 3.804, Босна и Херцеговина на 3.844, Турција на 4.023, Грција на 4.158, Црна Гора на 5.500, Србија на 5.509, а Албанија на 5.532 евра.
Меѓу земјите со пониски номинални трошоци се и Чешка со 3.211, Романија со 3.385 и Латвија со 3.392 евра.
Најмногу пари одат за облека, формула и пелени
Три категории го сочинуваат најголемиот дел од сметката за првата година – облеката, бебешката формула и пелените.
Во европски просек, облеката учествува со 30,3% од пресметаните трошоци, формулата со 25,7%, а пелените со 24,5%. Заедно, овие три категории сочинуваат околу 81% од вкупната сума.
Во просек, родителите издвојуваат 1.465 евра за облека, 1.187 евра за бебешка формула и 1.152 евра за пелени.
Но структурата на трошоците значително се разликува од земја до земја. Облеката, на пример, претставува само 16% од вкупниот износ во Данска, а дури 52,5% во Шведска. Во Холандија, Финска и Ирска нејзиниот удел е поголем од 45%.
Кај бебешката формула разликата се движи од 10,8% во Шведска до 41,3% во Латвија, додека пелените учествуваат со 12,4% во Турција, а со повеќе од 36% во Швајцарија и Белгија.
Цената е едно, куповната моќ е сосема друго
За да покаже колкав товар претставуваат овие производи за едно семејство, анализата ги споредува трошоците и со просечните заработки во земјите.
За таа пресметка биле користени податоци за просечната месечна заработка од Меѓународната организација на трудот, приспособени за инфлацијата.
Во 36 анализирани земји, основните производи за бебето во просек „земаат“ 20,9% од една просечна годишна плата. Но распонот е огромен – од само 5,4% во Белгија до дури 88,8% во Молдавија.
Особено висок е товарот во Албанија, каде трошокот е еквивалентен на 66% од просечната годишна заработка. Следуваат Турција со 45,1%, Црна Гора со 45%, Србија со 41,4%, Босна и Херцеговина со 36,1%, Португалија со 35,7% и Унгарија со 34,7%.
Од друга страна, во Луксембург трошокот е еквивалентен на 6% од просечната годишна плата, во Данска 6,7%, во Обединетото Кралство 7,5%, во Норвешка 7,6%, а во Ирска и Швајцарија по 8%.
Под 10% се и Германија, Австрија, Франција, Малта и Холандија.
Градинките воопшто не се вклучени во сумата
Важна забелешка е дека анализата не ги вклучува трошоците за јасли и градинки, кои во одредени европски земји можат значително да го зголемат семејниот буџет.
Според податоците на ОЕЦД за 2023 година, бруто-трошоците за институционална грижа за две деца достигнувале 64.211 евра во Швајцарија. Во Холандија изнесувале 39.229 евра, што било највисоко ниво во ЕУ, додека за Германија е наведена сума од само 552 евра.
Сепак, бруто-износите не се исто што и сумата која на крај ја плаќа семејството. Субвенциите, даночните олеснувања и другите форми на државна помош во некои земји значително го намалуваат реалниот трошок.
Токму затоа номинално поевтината кошница за бебе не мора да значи дека родителството е и финансиски полесно. За македонските семејства, проценетите 4.087 евра се под европскиот просек, но вистинскиот товар зависи од приходите на домаќинството и од останатите трошоци кои оваа анализа воопшто не ги опфаќа.