Податоците од Извештајот за индексот на отпад од храна за 2024 година, изработен од Програмата на Обединетите нации за животна средина (УНЕП), покажуваат дека фрлањето храна претставува сериозен глобален проблем, а Македонија не е исклучок.
Според проценките во извештајот, македонските домаќинства годишно создаваат околу 179.311 тони отпад од храна, односно приближно 86 килограми по жител.
За споредба, просекот во домаќинствата на Европската Унија изнесува 69 килограми по човек годишно.
Тоа значи дека разликата достигнува 17 килограми по жител, или приближно 25% повеќе во однос на европскиот просек.
Храна се фрла и во рестораните и маркетите
Отпадот од храна не се создава само во домовите. Значителни количества завршуваат во контејнерите и преку угостителските објекти и трговијата.
Според проценките на УНЕП за Македонија:
-
Домаќинствата создаваат 179.311 тони отпад од храна годишно, односно 86 килограми по жител.
-
Рестораните и услугите за исхрана создаваат 51.283 тони, или околу 25 килограми по жител.
-
Малопродажбата создава 30.755 тони, односно приближно 15 килограми по жител.
И во овие две категории проценетите количества се повисоки од европскиот просек. Во рестораните и услугите за исхрана разликата изнесува околу 10 килограми по жител, а во малопродажбата околу пет килограми.
Во светот секој ден се фрлаат повеќе од милијарда оброци
Размерите на проблемот се уште поголеми на глобално ниво.
Извештајот на УНЕП проценува дека во светот годишно се создаваат околу 1,05 милијарди тони отпад од храна, што претставува приближно 19% од храната достапна за потрошувачите.
Најголемиот дел од овој отпад, околу 60%, потекнува од домаќинствата. Угостителството учествува со приближно 28%, а малопродажбата со околу 12%.
Особено впечатлив е податокот дека домаќинствата низ светот секојдневно фрлаат количество храна еквивалентно на повеќе од една милијарда оброци.
Овие бројки укажуваат дека проблемот не е ограничен само на одредени држави, туку е присутен во различни економии и општества.
Колку храна фрлаат граѓаните на Европската Унија?
Според податоците на Евростат за 2024 година, во Европската Унија биле создадени просечно 129 килограми отпад од храна по жител, сметајќи ги и јадливите и нејадливите делови.
Тоа претставува зголемување од 0,7% во споредба со претходната година.
Повеќе од половината, односно 53% од вкупниот отпад, потекнува од домаќинствата. Тие создаваат околу 69 килограми по жител, додека рестораните и услугите за исхрана учествуваат со дополнителни 15 килограми.
Останатиот дел се создава во различни фази од производството и дистрибуцијата на храна. Прехранбената индустрија учествува со 25 килограми по жител, а примарното производство и малопродажбата со по 10 килограми.
Македонија сè уште нема посебна официјална статистика за фрлената храна
Иако меѓународните извештаи даваат проценки за количествата отпад од храна во Македонија, земјава нема воспоставено посебна официјална статистика што редовно го следи овој вид отпад.
Во домашната статистика се евидентира пошироката категорија органски отпад, во која, покрај остатоците од храна, влегуваат и лисја и други биоразградливи материјали.
Поради тоа, податоците на УНЕП за Македонија треба да се читаат како меѓународни проценки, а не како директно измерени количества фрлена храна. Исто така, отпадот од храна опфаќа и делови што вообичаено не се јадат, па не значи дека сите наведени килограми претставуваат оброци што можеле да се искористат.
Сепак, споредбата укажува на потребата од подобро следење на отпадот од храна, внимателно планирање на набавките и поефикасно користење на прехранбените производи, како во домаќинствата така и во угостителството и трговијата.