Цените растат тивко, речиси незабележливо од ден на ден. Но маржите, тие се тие што ја прават разликата. Од рафт до каса, цената знае да „порасне“ толку што производот станува луксуз, иако вчера бил основна потреба.
„Не е проблем само што е скапо, туку што не знаеш зошто е скапо“, вели еден постар скопјанец додека ја врти сметката во рака. Леб, млеко, масло, неколку ситници – и веќе си над илјадарка. „Порано за ова полнев фрижидер. Сега… тамам за два дена“.
Трговците ретко зборуваат отворено за маржите. Официјално, сè е „пазар“. Неофицијално, синџирот е долг: увозници, дистрибутери, складишта, маркети, и секој си додава свој дел. Кога ќе стигне до купувачот, цената веќе нема многу врска со онаа на почетокот.
Познавачи на пазарните движења велат дека проблемот не е само во глобалните трендови, туку и во домашните навики.
„Кај нас нема вистинска контрола на маржите. Се остава простор за слободно формирање на цени, што во пракса значи: кој колку може да наплати“, објаснуваат економски аналитичари.
И тука почнува играта. Ист производ, различна цена. Од маркет до маркет, разликите одат и до 30 проценти. На некои рафтови, цената е повисока дури и од онаа во соседни земји. Без логика, барем не за купувачот.
Граѓаните веќе ја менуваат стратегијата. Се купува помалку, се споредуваат цени, се чекаат акции. Некои прават обиколки низ неколку маркети за да заштедат неколку стотици денари. Други едноставно се откажуваат од одредени производи.
„Сега гледам што ми треба, не што ми се јаде“, признава млада мајка. „И тоа е разлика. Го планираш секој денар. Ако нешто е поскапо, едноставно го бришеш од список“.
Но и тука има замка. Акциите често не се спас. Производ што вчера бил пониска цена, денес е „на попуст“, но всушност по старата редовна цена. Купувачот мисли дека штеди, а реално плаќа исто. Или повеќе.
Од институциите периодично стигнуваат најави за контроли. Пазарниот инспекторат излегува на терен, се проверуваат фактури, се анализираат цени. Но ефектот… краткотраен. По неколку недели, сè се враќа во стар ритам.
Експерти предупредуваат дека без јасни правила и транспарентност, маржите ќе продолжат да растат.
„Проблемот не е само економски, туку и довербен. Кога граѓанинот ќе изгуби доверба дека плаќа фер цена, тогаш системот почнува да пука“, велат тие.
Во меѓувреме, реалноста е едноставна. Сметките се поголеми, кесите се полесни. Луѓето се навикнуваат или барем се обидуваат. Некои со шега, некои со нервоза.
„Не купуваме помалку затоа што сакаме, туку затоа што мораме“, вели еден млад човек на излез од маркет. Па додава, повеќе за себе отколку за некој друг: „И пак не излегува математиката…“.
И тука некаде завршува приказната. Не со решение, туку со чувство што останува – дека нешто не штима. И дека за истите пари, добиваш сè помалку.
Извор:denar.mk