Просечната нето плата во Македонија во јуни годинава изнесувала 48.381 денар. За споредба, анкетите за платите покажуваат дека просечната нето заработка во менаџментот е околу 63.000 денари месечно, иако износите значително се разликуваат во зависност од позицијата.
Но, во одредени случаи и искусните занаетчии можат да стигнат до овие суми, па дури и да ги надминат. Особено кога работат самостојно, имаат постојани клиенти и распоредот им е исполнет со ангажмани.
Секако, тоа не значи дека секој мајстор заработува толку. Голема е разликата меѓу вработен занаетчија со фиксна плата и оној што работи приватно, наплаќа по интервенција или презема поголеми проекти.
Во огласите за работа веќе може да се најдат понуди од 40.000 до 60.000 денари за искусни заварувачи и бравари, со можност за дополнително зголемување на заработката во зависност од знаењето и учинокот.
Кај одредени дефицитарни професии платите се уште повисоки. На почетокот на годинава, за искусен пекар во Скопје се нудеше месечна плата од околу 70.000 денари. И покрај тоа, работодавците имаат проблем да најдат доволно квалификувани работници.
Каде исчезнаа мајсторите?
Причината за ваквата состојба е комбинација од неколку фактори.
Голем број искусни занаетчии – од водоводџии и електричари до плочкари, молери, фасадери и гипсари – со години заминуваат да работат во странство. Во исто време, сè помалку млади се одлучуваат да изучуваат занает.
Недостигот особено се забележува кога ќе започне реновирање на стан или куќа. Процесот често оди по обратен редослед од она што би го очекувале: прво се бара мајстор, потоа се чека на слободен термин, а дури после тоа се разговара за цената.
„Не можам да постигнам. Луѓе ме бараат секој ден, а реално можам да бидам само на едно место“, вели искусен водоинсталатер со долгогодишна практика, опишувајќи ја побарувачката за неговите услуги.
Не поскапе само трудот
Повисоките цени на занаетчиските услуги не се резултат единствено на недостигот од работници.
Од занаетчискиот сектор посочуваат дека во изминатиот период пораснале и трошоците за репроматеријали, алат, транспорт, како и останатите расходи поврзани со водењето занаетчиски бизнис.
Тоа значи дека крајната цена за клиентот е под влијание и на трошоците што самиот мајстор ги има за да ја изврши работата.
Кога искуството станува најскапоцената квалификација
Еден од проблемите е и тоа што искусен мајстор не може да се „произведе“ за кратко време.
За да се совлада занаетот потребни се години практика, но и прецизност, брзина и способност самостојно да се решаваат проблемите на терен. Кај приватните занаетчии, дополнителна вредност носи и довербата што ја стекнуваат кај клиентите.
Препораката од задоволен клиент често е најдобрата реклама. Една успешно завршена работа може да донесе нов клиент, па уште неколку, а со тоа и распоред исполнет со недели однапред.
Економистите ваквиот тренд го објаснуваат со основното правило на понудата и побарувачката. Кога одредена професија станува дефицитарна, а потребата од нејзините услуги расте, расте и цената на трудот.
Тоа особено се чувствува кај работодавците на кои итно им е потребен квалификуван заварувач, електричар или инсталатер. Ако не понудат конкурентни услови, работникот лесно може да најде друг ангажман.
На пазарот на труд и понатаму има недостиг од водоводџии, електричари, молери, плочкари и други искусни занаетчии.
За граѓаните тоа значи повисоки цени и подолго чекање. За добрите мајстори, пак, ситуацијата им носи поголема побарувачка, подобра позиција при договарањето и можност за заработка која во одредени случаи може да биде на ниво, па и над онаа на дел од менаџерските позиции.
Затоа, можеби дипломата е важна за многу професии, но кога ќе пукне цевка, највреден станува оној што знае како да ја поправи.