Според извештајот „Оданочување на платите за 2026 година“, кој го анализираше „Еуроњуз бизнис“, просечната годишна бруто заработка во 2025 година во 27 европски земји се движи од 18.590 евра во Турција до 107.487 евра во Швајцарија.
Швајцарија е единствената европска земја каде што просечната бруто годишна плата надминува 100.000 евра, со што ја предводи листата на најплатени економии на континентот.
На второ место е Исланд, со просечна годишна бруто плата од 85.950 евра, додека Луксембург е лидер на Европската Унија, со 77.844 евра, што го става на третото место на целокупната европска листа.
Првите пет ги заокружуваат Данска со 71.961 евра и Холандија со 69.028 евра, додека Норвешка е многу блиску, со просечна бруто плата од 68.420 евра.
Меѓу петте најголеми европски економии, Германија е најдобро рангирана, каде што просечната бруто годишна плата е 66.700 евра. Веднаш зад неа е Обединетото Кралство со 65.340 евра.
Разликата во споредба со другите големи економии е, сепак, значајна. Во Франција, просечната бруто плата е 45.964 евра, во Италија 36.594 евра, а во Шпанија 32.678 евра. Ова значи дека просечните плати во Германија и Велика Британија се повеќе од двојно повисоки од оние во Шпанија.
Австрија со 63.054 евра, Белгија со 62.348 евра, Ирска со 60.258 евра, Финска со 55.462 евра и Шведска со 50.338 евра се исто така над границата од 50.000 евра.
Девет земји од ЕУ под 30.000 евра
На другиот крај од европската листа се наоѓаат главно земјите од Источна и Јужна Европа.
Словачка има најниска просечна бруто годишна плата меѓу земјите од ЕУ вклучени во анализата, со 19.590 евра. Вкупно девет од 22-те земји-членки на ЕУ вклучени во извештајот се под прагот од 30.000 евра.
Под 25.000 евра се Унгарија со 21.257 евра, Латвија со 21.321 евра, Чешка со 23.685 евра, Португалија со 24.254 евра и Полска со 24.490 евра.
Нешто над тоа ниво, но сепак под 30.000 евра, се Естонија со 25.603 евра, Грција со 26.563 евра и Литванија со 28.474 евра.
Номиналните податоци јасно покажуваат дека Северна и Западна Европа доминираат на врвот на листата, додека земјите од Јужна и Источна Европа се претежно концентрирани на дното.
Зошто платите се толку различни?
Експертите на Меѓународната организација на трудот, кои разговараа со Euronews Business, наведуваат дека разликите во платите меѓу европските земји најмногу зависат од три фактори: продуктивноста и структурата на економијата, институциите на пазарот на трудот и трошоците за живот.
Земјите што имаат развиени сектори со висока додадена вредност, како што се финансиите, технологијата и напредните деловни услуги, обично плаќаат повисоки плати. Силните синдикати, колективното договарање и поразвиените системи за заштита на работниците исто така играат важна улога.
Во исто време, повисоките трошоци за живот во побогатите земји ги зголемуваат номиналните плати, поради што самата бруто плата не секогаш дава целосна слика за реалниот животен стандард.
Купувачката моќ ја менува сликата
Кога платите се споредуваат според паритетот на куповната моќ, разликите меѓу европските земји се намалуваат, но не исчезнуваат.
Паритетот на куповната моќ покажува колку пари навистина вредат во различни земји, односно колку стоки и услуги може да купи работникот за својата плата. Во оваа анализа се користени податоци изразени во американски долари, бидејќи податоците за паритетот на куповната моќ во евра сè уште не се објавени.
Според овој индикатор, просечните годишни бруто плати се движат од 38.118 долари во Словачка до 106.532 долари во Швајцарија.
На врвот се и Германија со 93.985 долари, Луксембург со 93.203 долари и Холандија со 92.905 долари. Сите три земји го надминуваат прагот од 90.000 долари во однос на куповната моќ.
По нив следуваат Данска со 88.454 долари и Норвешка со 87.722 долари.
За петте најголеми европски економии, редоследот останува ист како и за номиналните плати, но разликите се менуваат. Обединетото Кралство според куповната моќ е 82.329 долари, Франција 67.273 долари, Италија 60.503 долари и Шпанија 57.517 долари.
Турција и Германија остваруваат најголем напредок во однос на куповната моќ
Кога се споредуваат номиналните плати и платите прилагодени на куповната моќ, најголем скок бележи Турција, која скокна од последното место на номиналната листа за девет позиции на 18-то место.
Значителен раст е забележан и во Германија, која во однос на куповната моќ напредува за пет места – од седмо на второ место.
Исланд, кој падна од второ на деветто место, и Естонија, која падна од 20-то на 25-то место, имаа најголем пад.
ОЕЦД забележува дека проценките за просечната заработка се однесуваат на вработените со полно работно време во одредени сектори, претежно во приватниот сектор на економијата. Вклучени се сектори како што се индустрија, градежништво, трговија, транспорт, финансии и деловни услуги, додека земјоделството, јавната администрација, образованието и здравството се исклучени од анализата.
Исто така е важно бруто платите да не покажуваат колку пари навистина им остануваат на работниците по даноците и придонесите. Даночните оптоварувања значително се разликуваат низ Европа, па затоа нето платите во поединечните земји може да дадат поинаква слика од бруто износот.